Ekwipunek – Lina

crw_1813.jpgLiny wspinaczkowe

To najbardziej powszechny sprzęt przy każdym „klasycznym wspinaniu”, z wyjątkiem pokonywania bulderów i solowego wspinania bez asekuracji.

Troszkę historii

Produkcje lin rozpoczęto od wytwarzania sznurów z konopi lub sizalu, które miały małą wytrzymałość, duży ciężar i objętość. Następnie wprowadzono skręcane liny nylonowe zapewniające prowadzącemu nieco większe bezpieczeństwo, a skończono na współczesnych linach rdzeniowych.

Wczesne liny były niewiele więcej niż pomocą dla drugiego w zespole, czy narzędziem do zjazdu, jako że przeważnie nie wytrzymywały odpadnięć, dewizą było wówczas „prowadzący nie lata”. Obecnie jedynym rodzajem liny wspinaczkowej jest lina rdzeniowa. Ciasno spleciona koszulka otacza rdzeń, zbudowany z bardziej elastycznych włókien. Nylon, perlon lub podobne włókna poliamidowe splątane są w różnorodne wzory. Każde włókno ciągnie się nie przerwanie przez całą długość liny, a każda widoczna gołym okiem nitka składa się z tysięcy połączonych ze sobą molekuł, tworzących nie przerwany łańcuch. Lina posiada określone cechy wynikające z budowy molekularnej nylonu oraz rodzaju splotu włókien. Nadają one linie właściwości pochłaniania energii w przypadku odpadnięcia wspinacza. Gdyby lina nie pochłaniała stopniowo energii wytwarzanej przy odpadnięciu, to kończące lot szarpnięcie mogłoby złamać kręgosłup wspinacza. Wszystkie liny wspinaczkowe dopuszczone na rynek mają ten parametr, jakim jest ‚siła graniczna’, dużo poniżej siły 12kN którą człowiek jest w stanie znieść jeśli wystąpi ona przez ułamek sekundy.

Lina a pochłanianie energii

Niewielu ludzi uświadamia sobie, że głównym zadaniem liny jest pochłonięcie energii (E) powstałej w wyniku odpadnięcia lub zjazdu.

Energia potencjalnej wspinacza podczas lotu: = masa wspinacza x przyspieszenie ziemskie x zmiana różnicy poziomów początku i końca lotu.

Przy ważącej 80 kg osobie spadającej 10 m uzyskujemy wartość energii:

    80 kg x 9,8 m/s²: x 10 m = 7840 J, czyli 7,8k J

Ta energia musi zostać uwolniona z systemu głównie w formie ciepła. (określenie „system” odnosi się do układu lina, punkty asekuracyjne, przyrząd asekuracyjny) Na skutek skręcania i prostowania się włókien wytwarzane jest ciepło. Podana wcześniej energia 7,8 kJ wystarczy, by zwiększyć temperaturę litra wody o 2°C lub nieźle rozgrzać przyrząd zjazdowy, o czym łatwo się przekonać, dotykając go po zjeździe!.z

Lina pochłania energię poprzez rozciąganie. Na ile się rozciągnie i w jakim czasie, zależy od struktury makromolekularnej włókien i rodzaju splotu. Dla każdego rodzaju liny każdy z producentów stosuje nieco odmienne kryteria, przez co jedne liny nadają się bardziej do określonych sytuacji niż pozostałe.

1446.jpg
Źródło: 8a.pl

Kupowanie liny

Czynniki, jakie należy uwzględnić przy kupowaniu liny to:

Długość Linę można kupić w dowolnym odcinku, od centymetrów do kilometrów! Najpopularniejsze są liny o długości 50 m – choć coraz częściej można spotkać liny 60-metrowe, stosowane w sportowym wspinaniu na ścianach Ceuse, Buoux czy Verdon we Francji.

Liny można podzielić na dynamiczne i statyczne.

Liny dynamiczne to typowe liny wspinaczkowe pochłaniające energię. Mają zazwyczaj biały rdzeń i kolorową koszulkę, której wzór umożliwia łatwe rozpoznanie liny, ochrania rdzeń przed promieniami UV, brudem i morderczym tarciem.

Liny statyczne wytwarza się z innego rodzaju nylonu, często też są inaczej plecione celem uzyskania ciaśniejszego splotu. Rozciągają się one w minimalnym stopniu, przez co są wygodniejsze przy podchodzeniu po linie oraz zjazdach. Używane głównie do zjazdów w jaskiniach, pracach wysokościowych i wszędzie tam gdzie nie wymagana jest amortyzacja odpadnięcia. Ich właściwość to brak możliwości amortyzowania. Nie są bezpieczne przy prowadzeniu czy nawet trudniejszym chodzeniu „na wędkę”. Większość lin statycznych jest biała z kolorowymi włóknami kontrolnymi.

Wśród lin dynamicznych wyróżniamy:

Na rynku dostępne sa trzy typy liny, pojedyncze, które prowadzimy jednotorowo, połówkowe można prowadzić dwutorowo ( najczęściej sprawdza się to w górach) i liny bliżniacze prowadzone jednotorowo. Każda z lin posiada specjalne oznaczenia i tak odpowiednio

pojedyncza.gif pojedyncza
podwojna.gif połówkowa
blizniacza.gif bliźniacza

Informacje te znajdują się na banderolach na końcach każdej liny.

We wspinaczce sportowej po drogach ubezpieczonych stosuje się liny pojedyncze.
Średnica liny jest ważna ze względów użytkowych, i tak cienkie liny będzie nam łatwiej obsługiwać w przyrządzie ( 9,7mm – 10.2mm) niż te grube, które świetnie sprawdzą w historiach ‚wędkowych’ ( 10.2mm-11.5mm).

crw_1812.jpgOstatnio producenci wprowadzili super lekkie liny dla ekstremalistów, za czym poszło zredukowanie znacznie ich średnicy. I tak Beal i Tendon wprowadzili na rynek liny o średnicy 9.1mm i 9.2mm, (takie średnice byłe wcześniej ‚zarezerwowane’ wyłącznie dla liny połówkowych), jednakże obsługa takiej liny wymaga dużego doświadczenia i specjalnego przyrządu.

Poręczność/ węzłowatość Lina powinna być wystarczająco elastyczna i miękka, dobrze się układać, wiązanie na niej węzłów nie powinno sprawiać trudności,ten parametr jest określany przez producentów jako ‚węzłowatość’.

Liczba rwań – to parametr na który należy zwrócić uwagę, określa on maksymalną liczbę odpadnięć o współczynniku 2 jakie jest w stanie znieść lina ( współczesna norma UIAA określa dolną granice dla 5 rwań), w praktyce wygląda to tak, że zaleca się wymianę liny po odpadnięciu o współczynniku 2.

Impact Force– czyli siła graniczna, to siła jaka zadziała na wspinacza mierzona w warunkach laboratoryjnych dla odpadnięcia o współczynniku 2. Siła ta nie może przekroczyć 12KN, współczesne liny maja ten współczynnik w granicach 7.6- 9 KN. Im mniejsza siła graniczna tym bardziej ‚miękko’ będziemy ‚latali’ ;]




  • 8 KOMENTARZE

    1. Dobry art. Ja od dawna używam lin sygnowanych przez Czarnieckich, na pewno nigdy w zyciu nie tknałbym czegoś „made In China”, za bardzo sobie cenie wlasne zdrowie i życie

    2. Poprawione? Doprawdy? Po pobieżnym, jednokrotnym przeczytaniu tekstu i wybraniu dwóch ostatnich akapitów do przeczytania trzy razy:

      „Każde włókno ciągnie się nie przerwanie przez całą długość liny, a każda widoczna gołym okiem nitka składa się z tysięcy połączonych ze sobą molekuł, tworzących nie przerwany łańcuch.”

      „Nie” z przymiotnikami piszemy zawsze razem…

      Do tego:
      – zbędne spacje przed różnymi znakami i po nich: „( współczesna” ; ” ‚wędkowych’ ( ”
      – konsekwentne używanie różnych rodzajów cudzysłowu w różnych częściach tekstu
      – liczne literówki – choćby tylko z dwóch ostatnich akapitów (liczba rwań i impact force): paramet zamiast parametr, maxykmalną zamiast maksymalną, przkroczyć, siła graiczna itd.
      – z tych samych dwóch akapitów można przytoczyć co najmniej siedem wyrazów z pominiętymi znakami diakrytycznymi (ą, ę itp.); z czego pięć w akapicie o liczbie rwań (zagadka: które?).

      Tekst na portalu internetowym to nie sms, niesprawdzenie artykułu to brak szacunku dla czytelnika. Błędy się zdarzają, ale niestety od pewnego czasu to u Was raczej norma niż wyjątek. Nie piszę tego ze złośliwości, tylko dlatego, że niektóre artykuły naprawdę ciężko się czyta. Zwróćcie na to uwagę, czytajcie choć raz to, co publikujecie.

    3. Mam takie pytanie. Czy ten tekst tłumaczył Wam google translate?
      „specialnego przyżądu” Rozumiem wszystko, sam robię czasami błędy ale jak nie wiem jak napisać dane słowo to najpierw zaglądam do słownika. Zwłaszcza, jeśli piszę tekst dla ogólnopolskiego, internetowego portalu.
      Litości.
      Literówek się nie czepiam, bo każdemu zdarzyć się może, ale „przyżąd” ?!

    4. Jako inżynier muszę się czepnąć :) Prawidłowa jednostka przyspieszenia ziemskiego to [m/s^2], a nie [m/s]. Wiem, jestem złośliwy.

    ZOSTAW ODPOWIEDŹ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here