Prawie wszystko o karabinkach

Karabinek jaki jest, każdy widzi. Ale to tylko pozory. Sprawa jest znacznie poważniejsza. Czas odkryć tajemny język, którym opisany jest nasz szpej. Na korpusie zapisane jest prawie wszystko – począwszy od roku produkcji, przez normy bezpieczeństwa, nazwę producenta, a na dopuszczalnych obciązeniach skończywszy. Warto również wiedzieć, jak przedłużyć żywot naszego karabinka i jak rozpoznać, kiedy należy go wyrzucić. Wszystkiego dowiesz sie w tym artykule.

KSZTAŁT

W wyniku ewolucji sprzętu pojawiły się modele o różnym przeznaczeniu, co spowodowało zróżnicowanie kształtów. Dzisiaj karabinki pod względem kształtu możemy podzielić na:

  • owalne
  • D – kształtne
  • D – kształtne asymetryczne
  • gruszkowate (HMS)
  • hybrydy

Karabinek owalny Karabinek D-kształtnyKarabinek D-kształtny asymetrycznyKarabinek gruszkowaty (HMS)

Karabinek owalny – Karabinek D-kształtny – Karabinek D-kształtny asymetryczny – Karabinek gruszkowaty (HMS)

BUDOWA

Ogólna budowa karabinka jest bardzo prosta. Każdy model składa się z korpusu, ruchomego ramienia oraz zamka. Dodatkowym elementem może być tuleja. Zadaniem tej części jest blokowanie ramienia w pozycji zamkniętej.

HMS - konstrukcja - opis

WYMIARY UŻYTKOWE

Każdy karabinek posiada wymiary użytkowe. Są to:

  • oś podłużna
  • oś poprzeczna
  • prześwit (największa odległość między zamkiem a maksymalnie otwartym ramieniem)
  • średnica korpusu
  • waga

KONSTRUKCYJNE

W celu ustalenia norm bezpieczeństwa karabinków używanych w celach asekuracyjnych Komisja Bezpieczeństwa Górskiego UIAA określiła cechy i wymogi wytrzymałościowe dla tego sprzętu. Są one następujące:

  • wytrzymałość
  Oznaczenie
wytrzymałość normalna N 22 KN 6 KN 9 KN
wytrzymałość obniżona L 20 KN 4 KN 7 KN

  

  • konstrukcja
    • Prześwit zamka nie mniejszy niż 15 mm.
    • Ramię otwierane tylko do środka.
    • Dopuszczalne odchylenie ramienia przy jego otwarciu do 20 stopni, licząc od płaszczyzny karabinka.
    • Wnętrze karabinka musi mieścić minimum 2 liny o średnicy 12 mm bez ograniczenia ruchomości ramienia.
    • Karabinek nie może posiadać ostrych krawędzi ani niczego, co mogłoby uszkodzić linę.
    • Promień części karabinka, który pracują z liną w sposób bezpośredni, nie może być mniejszy niż 5 mm przy kącie krzywizny przekroju korpusu, co najmniej 60 stopni.
    • Karabinek nie może wykazywać deformacji przy udarze 14 KN.
    • Siła potrzebna do otwarcia karabinka nie może być większa niż 15 kg i nie może być mniejsza niż 5 kg.
    • Karabinek obciążony 80 kg musi się swobodnie otwierać.

To zalecenie nie dotyczy specjalistycznych modeli, w których nie występuje automatyczna blokada ramienia spowodowana przez mechanizm działający pod wpływem obciążenia karabinka (np.: Genius firmy Stubai, Joker firmy Simond).

TESTY BEZPIECZEŃSTWA

Sprzęt wspinaczkowy musi spełniać na terenie Europy normy Personal Protective Equipment oparte na European Standarts EC.

http://www.vimeo.com/1794697

Musi być oznaczony symbolem CE, który oznacza, że dany wyrób testowany był przez niezależne laboratorium i spełnia określone wymogi. Przed wprowadzeniem PPE sprzęt o parametrach spełniających odpowiednie normy oznaczony był jednym z następujących symboli: UIAA, DIN 7944, BS, ANFOR.

UIAA – Wymagające testy sprzętu wspinaczkowego na filmie

Podstawowym testem, jakiemu poddawane są karabinki to „3 Sigma test”. Polega on na statystycznej metodzie kontroli jakości przez badanie przy pomocy urządzeń kontrolnych. Oznacza to, że każdej wyprodukowanej serii wybiera się losowo określoną liczbę egzemplarzy i poddaje badaniu. Wynikiem testu jest określona średnia wartość. Dzięki tej metodzie przyjmuje się, że 99,9 % egzemplarzy danej serii ma bardzo podobne parametry. Badanie wytrzymałości prowadzi się przy pomocy zrywarek określając minimalną siłę niszczącą dany egzemplarz w wyniku udaru podłużnego, poprzecznego oraz przy otwartym ramieniu. Siłę tą określa się w kiloniutonach (dla łatwego przeliczenia można przyjąć: 1 KN ~ 100 kg). Niektóre firmy testują każdy egzemplarz (dodatkowy test), o czym informuje nalepka z napisem „individually tested„. W tych przypadkach dodatkowy test przeprowadza się pod udarem 1/2 wytrzymałości nominalnej karabinka.

Tak UIAA traktuje sprzęt. Szpej w warunkach laboratoryjnych poddawany jest działaniu sił znacznie większym niż te, które mogą na niego zadziałać w rzeczywistości – przy „normalnej” obsłudze i typowych warunkach pogodowych.

OZNACZENIA KARABINKÓW

W trosce o jednoznaczną informację dla użytkowników zostały wprowadzone oznaczenia umieszczone na korpusie karabinka.

Typowe oznaczenie na karabinku

Typowe oznaczenie na karabinku

Oznaczenie zawiera następujące dane:

  1. Nazwę lub znak firmowy producenta, importera lub dystrybutora.
  2. Oznaczenia określające podstawowe przeznaczenia: H – karabinek przeznaczony do współpracy z węzłem HMS, K – karabinek przeznaczony do systemów asekuracyjnych stosowanych na ferratach, X – karabinek owalny
  3. Oznaczenia określające wytrzymałość: N – wytrzymałość normalna, L – wytrzymałość obniżona
  4. Oznaczenia minimalnych wartości wytrzymałości w KN przy znakach:  – wzdłuż osi podłużnej, – wzdłuż osi poprzecznej, – przy otwartym zamku
  5. Oznaczenie normy, zgodnie, z którą karabinek został dopuszczony do użytkowania: UIAA, CE, DIN, ISO, BS, ANFOR

Dodatkowym oznaczeniem jest kod cyfrowo-literowy wybity na grzbiecie korpusu. Składa się on z pięciu cyfr i litery. Dwie pierwsze cyfry oznaczają rok produkcji, trzy kolejne dzień i miesiąc. Litera na końcu kodu to znak kontroli jakości.

Według norm CE obok oznaczeń wytrzymałości muszą znaleźć się symbole określające podstawowe przeznaczenia (H, K, X).

Norma UIAA oprócz oznaczeń wytrzymałości nakazuje umieszczenie oznaczeń N, L lub K.

W katalogach i innych materiałach informacyjnych można spotkać się z dodatkowymi oznaczeniami.

Simond dzieli karabinki według zastosowania przy pomocy następującego kodu:

  • B – ogólnego użycia
  • D – specjalistyczne
  • H – do współpracy z węzłem HMS
  • I – prace wysokościowe
  • K – via Ferraty

Kong proponuje kod określający kolor poszczególnych elementów karabinka: korpusu, ramienia i elementu blokującego ramię. Oznaczenia są następujące:

  • 0001 – karabinek w naturalnej barwie metalu,
  • 0002 – ramię w określonym kolorze,
  • 0003 – korpus w określonym kolorze,
  • 0004 – korpus i ramię w określonym kolorze,
  • 0005 – specjalne wykończenie kolorystyczne korpusu,
  • 0007 – cały karabinek w specjalnym wykończeniu kolorystycznym.

Dodatkowym kodem literowym oznaczono kolory zapisane w postaci trzech liter przed kodem cyfrowym. Pierwsza oznacza kolor korpusu, kolejna ramienia, trzecia elementu blokującego ramię. Kod literowy jest następujący:

  • P – naturalny kolor metalu
  • A – pomarańczowy
  • B – niebieski
  • G – zielony
  • N – czarny
  • R – czerwony
  • V – fioletowy
  • Y – żółty
  • S – specjalne wykończenie

Innego rodzaju oznaczeniem jest spotkana na części modeli naklejana metka z napisem „individually tested„. Oznacza to, że dany egzemplarz przeszedł indywidualny test wytrzymałości. Najczęściej test ten polega na poddaniu karabinka obciążeniom równym połowie określonej dla tego modelu minimalnych wartości wytrzymałości. Ostatnią ważną informacją jest konieczność wykonywania na karabinkach wszelakich oznaczeń w sposób taki, by były one jednoznaczne, nie ograniczały zakresu pracy lub stosowania.

KSZTAŁT KORPUSU

Od momentu użycia do wyrobu karabinków stopu aluminium 7075 i 7075 – T6, rozpoczęto eksperymenty z kształtem i przekrojem korpusu. Zmiany kształtu miały na celu poprawę parametrów wytrzymałościowych, zmniejszenie wagi karabinków oraz polepszenie ich cech ergonomicznych. Prace te były inspirowane zapotrzebowaniem na coraz lżejszy, a równocześnie wytrzymały sprzęt potrzebny do prowadzenia coraz trudniejszych dróg. W tym celu zaczęto produkować modele o korpusie wykonanym z aluminiowej rury. Miały one niewątpliwe zalety: lekkość, plastyczność w wyniku udaru na kancie. Jednak ich wady, takie jak mały prześwit przy otwartym zamku i słaba trwałość spowodowały, że rozwinięto inną koncepcję. Polega ona na profilowaniu korpusu w ten sposób, by przy niskiej wadze zachować wysokie parametry wytrzymałościowe. W ten sposób pojawiły się modele karabinków oznaczone L. Dodatkowo często zmniejszano wymiary korpusu, najczęściej wzdłuż osi podłużnej. Równocześnie cały czas pracowano nad jej kształtem, by stworzyć model idealny w czasie manipulacji. Wprowadzono następujące udoskonalenia: zróżnicowane kształty korpusu, faliste ząbki na jego zewnętrznej stronie, nosek mający ułatwić wpinanie liny.

Także części korpusu współpracujące z liną lub taśmą przeszły swoistą ewolucję. Coraz częściej możemy spotkać modele przeznaczone wyłącznie do współpracy z taśmami ekspress, czy wręcz połączone fabrycznie bez możliwości ich demontażu. W wielu przypadkach ten element ma kształt części trapezu, by polepszyć wzajemny rozkład sił między karabinkiem a ekspresem.

Inaczej rozwiązano konstrukcję korpusu przeznaczonej do współpracy z liną. W wielu modelach umieszczono rowek mający utrzymywać linę w najkorzystniejszym położeniu. Całkowicie nowatorskim modelem okazał się karabinek 3 D firmy Stubai. Model ten ma zwichrowany korpus wzdłuż osi podłużnej, by zlikwidować tarcie liny o skałę w czasie dociśnięcia karabinka do podłoża.

Pojawiły się modele z elementami z tworzyw sztucznych. Tworzą one części uniemożliwiające przesuwanie się taśm (Lucky), lub stanowią element na korpusie mający za zadanie polepszyć własności karabinka w czasie trzymania go dłonią (Caracho Vip i Look Salewy). Ciekawą innowacją jest wprowadzenie przez DMM w modelach Revolver rolki. Znajduje się ona w miejscu, gdzie lina powinna stykać się z korpusem. System ten ma powodować znaczący spadek tarcia liny o korpus i wydłużyć trwałość karabinka. Wadą tego rozwiązania jest w sposób paradoksalny jego zaleta; znaczący spadek tarcia liny o korpus stawia większe wymagania asekurującym, ponieważ w wyniku wyhamowywania lotu (a następnie np.: opuszczania) jego reakcje muszą być bardzo szybkie i precyzyjne. Wynika to z tego, iż bardzo realna jest sytuacja, w której lina błyskawicznie „popłynie” przez przyrząd asekuracyjny i może nie udać się jej w wyniku spóźnionej reakcji opanować. By zapobiec takiej sytuacji należy starać się stosować przyrządy typu automat.

KSZTAŁT RAMIENIA I MECHANIZM MOCOWANIA GO DO KORPUSU

Wygięty zamek ułatwia wpinanie liny
Wygięty zamek ułatwia wpinanie liny

Ramię stanowi ruchomy element karabinka. Jeszcze w latach osiemdziesiątych XX w. było ono proste. Przy trudnym wpinaniu liny stanowiło uciążliwą przeszkodę. Spowodowało to ewolucję tego elementu. Wygięcie go w łuk do środka karabinka spowodowało ułatwienie przy wpinaniu liny. Dodatkowo wiele firm w swoich karabinkach umieściło na korpusie ząb wystający za miejsce styku z nim ramienia. Innowacja ta dodatkowo ułatwiła manipulacje liną przy jej wpinaniu. Udoskonalenia te mają jednak poważną wadę. W wyniku niewłaściwego umieszczenia liny może w czasie odpadnięć nastąpić jej samoczynne wypłynięcie z karabinka spowodowane odchyleniem przez nią ramienia. By temu zapobiec stosuje się następujące rozwiązania: zwiększa się siłę mechanizmu sprężynowego zamykającego ramię, lub opracowany przez firmę DMM i po raz pierwszy zastosowany w modelu Mamba specjalny kształt noska. Innego typu rozwiązaniem jest automatyczny system blokowania ramienia w wyniku udaru liny wpiętej w karabinek opracowany przez firmę Stubai i zastosowany w modelu Genius, firmę Simond w Jockerze, oraz Salewę w Caracho Lock i Vip. Karabinki te mają jednak ograniczone zastosowanie i nadają się raczej do wspinaczki sportowej i na małych ścianach. Niedogodnością tego systemu jest niemożliwość otwarcia obciążonego karabinka.

Najnowszym typem ramienia jest Wire. Skonstruowane z cienkiego pręta, którego oba końce zamocowano w korpusie tak, aby dawały efekt mimośrodowy. Poza systemem Wire wszystkie inne systemy ramienia łączy się z korpusem przez nitowanie.

RODZAJE ZAMKÓW

Pierwsze strażackie karabinki zaadaptowane do celów wspinaczkowych przez Otto „Rambo” Herzoga miały zamki złożone z ząbków na ramieniu i korpusie (system claw – gate). Przy zamkniętym położeniu zachodziły one na siebie. Jednak w pierwszych lekkich karabinkach wyprodukowanych przez firmę Allain zastosowano konstrukcję zamka nieprzenoszącą żadnych obciążeń. Rozwiązanie to osłabiało konstrukcję i spowodowało, że kolejne modele otrzymały zamki przenoszące obciążenia. Wprowadzono modele o konstrukcji zamka, która jest do dnia dzisiejszego najbardziej rozpowszechniona. Można nazwać ją systemem tradycyjnym lub klasycznym.

Rozwiązanie wygląda następująco: na korpusie znajduję się ząb, na ramieniu podłużne wycięcie zakończone poprzecznym nitem. Po zamknięciu zamka nit zachodzi za ząb zwiększając wytrzymałość karabinka. Konstrukcja ta ma jednak następujące wady: haczenie zęba w czasie manipulacji o inne elementy sprzętu, stosunkowo małą wytrzymałość nita, wrażliwość na whiplash (drganie ramienia karabinka spowodowane wibracjami lub uderzeniami).

Warto w tym momencie przypomnieć, że wytrzymałość karabinka przy wyhamowywaniu lotu przy otwartym (uchylonym) ramieniu radykalnie spada.

Minimalnym ulepszeniem systemu klasycznego jest bet – climb najczęściej spotykany w modelach firmy Camp. Konstrukcja ta to negatyw systemu klasycznego. Ząb powędrował na ramię, zaś nacięcie z nitem na korpus.

System ten nie polepszył parametrów wytrzymałościowych, ale zniwelował problem haczenia zębem w trakcie manipulacji. Propozycję lepszego rozwiązania przedstawiła firma Kong w systemie key – Lock. Ideę tę podchwyciły Petzl, Stubai, Austria Alpin, Lucky, Simond. W konstrukcji tej w miejscu styku ramienia z korpusem tak ukształtowano te elementy, że przypominają klucz tkwiący w zamku (stąd nazwa rozwiązania). Zalety tego systemu to: eliminacja nita i zęba, zwiększenie wytrzymałości na rozrywanie, częściowa eliminacja skutków whiplash (odchylenie ramienia do korpusu o 2 mm nie powodują otwarcia zamka i spadku wytrzymałości karabinka). Kolejną modyfikacją jest wprowadzony przez firmę Black Diamond system Wire Lock. Inspiracją tutaj były karabinki stosowane w żeglarstwie. Konstrukcję tą tworzy klasyczny ząb na korpusie karabinka i ramię wykonane z odpowiedniego, stalowego, cienkiego pręta zamocowanego mimośrodowo. Podstawowym zyskiem tego rozwiązania jest minimalizacja efektu whiplash (jedno drgnięcie zamka klasycznego trwa 0,050 s., modelu z systemem Wire 0,025 s.). Dodatkowe korzyści są następujące: zwiększenie wytrzymałości poprzecznej i podłużnej, zmniejszenie wagi karabinka, zwiększenie niezawodności. Jednak wadą systemu pozostaje ząb na korpusie. Najbardziej dojrzałym rozwiązaniem jest konstrukcja firmy DMM o nazwie wirelock. Łączy ona w sobie cechy key – Lock i Wire. Składa się z ramienia typowego dla systemu Wire, które ma końcówkę o kształcie właściwym dla key – Lock. Rozwiązanie to zachowuje cechy typowego Wire z dodaniem zalet właściwych dla key – Lock.

Jednak i system Wire – Lock ma pewną ukrytą wadę. Obciążenie poprzeczne ramienia może spowodować jego chwilową deformację i co za tym następuje otwarcie karabinka (ramię odchylone na zewnątrz). Tak, więc przed konstruktorami jeszcze wiele wyzwań i należy zdawać sobie sprawę, iż nie ma w pełni bezpiecznego systemu zamka. Najnowszym rozwiązaniem firmy Black Diamond jest dual track. System ten to key – Lock i przecięte wzdłuż podłużnej osi ramię. Zalety takie jak Wire – Lock, plus zminimalizowanie w wyniku deformacji możliwości otwarcia się karabinka „na zewnątrz”.

SYSTEMY BLOKOWANIA RAMIENIA

W wyniku zwrócenia uwagi na sprawy bezpieczeństwa skonstruowano karabinki z blokadą ramienia (nazwane zakręcanymi lub osobistymi). Blokada ta ma zapewnić brak możliwości samoczynnego otwarcia się karabinka w wyniku kontaktu ze skałą lub sprzętem wspinaczkowym. Najbardziej rozpowszechnionymi stały się blokady z tulei poruszającej się po nagwintowanej części ramienia. Jednak okazało się, że oprócz ewidentnych zalet: pozycja otwarta i zamknięta, łatwość manipulacji; rozwiązanie to ma następujące wady: potrzeba pamiętania o obsłudze systemu, możliwość samoczynnego odblokowania w wyniku drgań, tarcia o podłoże, tarcie liny o tuleję (asekuracja z półwyblinki).

Część tych wad wyeliminował system Twistlock. Polega on na zastosowaniu tulei automatycznie obracającej się wokół ramienia i blokującej je w pozycji zamkniętej. Zaletą tutaj jest ograniczenie obsługi blokady do elementu polegającego na jej otwarciu (zamknięcie następuje automatycznie). System ten ma nadal jednak wady: bardzo skomplikowane wpinanie i wypinanie sprzętu jedną ręką z i do karabinka, możliwość samoczynnego odblokowania się przy dociśnięciu i przesunięciu karabinka o skały. By zlikwidować możliwość przypadkowego otwarcia się blokady dodano wycięcie w tulei, które powoduje konieczność przesunięcia jej w górę by móc ją przekręcić. W ten sposób powstał Twistlock Plus. Innym rozwiązaniem jest „dwufazowy” Bayonet firmy Black Diamond. System ten łączy w sobie zalety klasycznej, śrubowej tulei z Twistlock Plus. W Bayonet ruch elementu blokującego przebiega po torze U. Zaletą jest, iż zamek może być zablokowany lub otwarty (likwidacja wad systemu Twistlock i Twistlock Plus). Wadą jest potrzeba zainicjowania ruchu tulei do pozycji tak zamkniętej jak i otwartej. Także Petzl rozwinął system Twistlock w modelach blokad Spinball i Ball Lock. Istniejące tutaj tuleje odblokowuje się przez naciśnięcie zapadki zakończonej zieloną kulką znajdującą się we wgłębieniu tulei. System ten jest dobrze zabezpieczony przed przypadkowym otwarciem, jednak obawy budzi trwałość tulei z tworzywa sztucznego i wygoda obsługi w rękawicach. Istnieją także systemy blokowania ramienia karabinka mającego zastosowanie w autoasekuracji na ferratach. Polega on na przesuwie tulei wzdłuż ramienia w celu jego odblokowania (coś w rodzaju Twistlock działającego w pionie). Jest to bardzo wygodne przy przemieszczaniu się po poręczówkach, lecz w standardowym użyciu w celach asekuracyjnych nie jest systemem bezpiecznym.

Zamek Twistlock Zamek WirelockZamek Balllock

Zamek typu twist-lock / Zamek typu wire-lock / Zamek typu ball-lock

Oprócz wyżej opisanych istnieje jeszcze wiele innych systemów, lecz wszystkie one są mutacjami tych, o których była mowa.

Dodatkowym elementem podnoszącym bezpieczeństwo jest oznaczenie części ramienia kolorem, co umożliwia wizualną kontrolę pozycji elementu blokującego. Praktyczny system stosuje Petzl przy blokadach z tulei poruszającej się ruchem śrubowym. Polega on na pomalowaniu na czerwono części ramienia. Zasłonięcie koloru tuleją oznacza zablokowanie ramienia karabinka.

BLOKADY RAMIENIA KARABINKÓW „NIEZAKRĘCANYCH”

Analizując wady karabinków konstruktorzy postanowili zmniejszyć ryzyko przypadkowych otwarć zamka w modelach służących do łączenia liny z punktami przelotowymi. Firma Kong zaproponowała system blokady ramienia Bloc działający na zasadzie przesuwu tulei wzdłuż ramienia. Pomysł nie przyjął się, ponieważ bardzo trudno było wpiąć, lub wypiąć linę jedną ręką z takiego karabinka. Inne rozwiązanie przedstawił Simond w modelu Jocker. W końcu górnej części korpusu umieszczono zrobiony z tworzywa sztucznego krążek mogący się obracać i współpracujący z ekspresem. W jednym jego miejscu znajdowało się nacięcie, w którym mieścił się ząb znajdujący się na końcu ramienia. Po obciążeniu karabinka zmieniał on położenie a obrót w ty momencie krążka powodował zablokowanie ramienia. Zaletą była eliminacja whiplash, lecz karabinka obciążonego nie można było otworzyć. Inną ideą, którą wcielono w życie było ułatwienie wpinania liny, co spowodowało powstanie konstrukcji z ramionami blokowanymi w pozycji otwartej. Tutaj Kong zaprezentował konstrukcję Clic i diagonalnie otwieranego Tranwersala. System Clic blokował się w pozycji otwartej przez maksymalne odchylenie ramienia i naciśnięcie go w dół. Zamknięcie ramienia następowało przez pchnięcie ramienia w kierunku pozycji zamkniętej. W Tranwersalu po maksymalnym odchyleniu ramię blokowało się automatycznie. Zamknięcie następowało w ten sam sposób jak w systemie Clic. Zaletą tych systemów było bardzo łatwe wpinanie liny, lecz istniało realne ryzyko obciążenia nie zamkniętego karabinka, czemu próbowano przeciwdziałać. W Tranwersalu korpus przy otwartym zamku miał wytrzymałość 10 KN, ale istniała możliwość wyślizgnięcia się liny z nie zamkniętego ramieniem wnętrza karabinka. Inną wadą była potrzeba pamiętania o możliwości zablokowania ramienia w pozycji otwartej i konieczności jego zamknięcia. Firma Petzl postanowiła rozwiązać ten problem inaczej i wyprodukowała z tworzywa sztucznego element nakładany na korpus i ramię karabinka nazwany Auto Clic. Po założeniu powodował on ustawienie ramienia w pozycji otwartej. Wpinając linę przesuwało się nią automatycznie Auto Clic, który zwalniał ramię i następowało zamknięcie karabinka. System ten wprowadzony w roku 1993 jednak nie przyjął się i szybko przestał być produkowany. Najbardziej zaawansowaną konstrukcją jest karabinek Genius firmy Stubai. Ma on umieszczony w dolnej części korpusu mechanizm blokujący ramię w pozycjach otwartej i zamkniętej. Zablokowanie ramienia w pozycji otwartej wymaga maksymalnego jego odchylenia. Zamknięcie następuje przez umieszczenie liny wewnątrz karabinka i lekkie jej pociągnięcie ( np.: przez asekurującego). System ten jest bezpieczny, ale kształt Geniusa determinuje go do współpracy z pętlami ekspresowymi, co zdecydowanie ogranicza jego uniwersalność. Firma Salewa wypuściła na rynek modele Caracho Lock i Caracho Vip jednak w stosunku do Geniusa skoncentrowano się by ich systemy blokowały ramię w pozycji zamkniętej.

ZNISZCZENIE, USZKODZENIE I ZUŻYCIE

Typowym przypadkiem zniszczenia karabinka jest złamanie korpusu w wyniku udaru (np.: przy wyhamowywaniu odpadnięcia). Także za zniszczony należy uznać ten, w którym po oddziaływaniu na niego siły zdeformował (rozgiął) się korpus. Objawia się to zmianą kształtu karabinka oraz niemożliwością domknięcia lub odchylenia ramienia. Innym typem uszkodzenia (zniszczenia) jest wygięcie korpusu w wyniku udaru na kancie. Czy dany karabinek został w ten sposób zdeformowany można sprawdzić kładąc go na płaskiej powierzchni. Typowym uszkodzeniem jest niedomykający się zamek. Można w tym przypadku spróbować przeczyścić miejsce mocowania ramienia z korpusem przy pomocy ciepłej wody i następnie je wysuszyć. Dodatkowo niekiedy wskazane jest użycie preparatów smarujących, ale takich, które nie adsorbują brudu. Gdy te działania nie pomogą należy uznać karabinek za zużyty.

W wyniku intensywnej działalności wspinaczkowej na karabinkach w miejscach kontaktu korpusu z liną i punktami asekuracyjnymi tworzą się wytarcia i nacięcia, powodują one zmniejszenie grubości korpusu, a co następuje spadku jego wytrzymałości. Także zmiana koloru świadczy o zużyciu. W modelach anodyzowanych pojawienie się naturalnego koloru metalu. Kiedy barwa metalu przyjmie kolor białawy, na którym pojawią się czarne pory to znak, że karabinek się zamortyzował. Problemem karabinków osobistych są awarie blokad. Sytuację można ratować przez przepłukanie w ciepłej wodzie i smarowanie odpowiednim specyfikiem. Za uszkodzenie trzeba uznać zablokowanie się ramienia w pozycji zamkniętej przez blokadę. W tej sytuacji można spróbować odblokować ramię po uprzednim obciążeniu korpusu wzdłuż osi podłużnej. Gdy to nie pomoże konieczne jest użycie narzędzi. Po pomyślnym odblokowaniu należy skrupulatnie sprawdzić, czy nie uszkodziliśmy blokady. W przypadku blokad typu Twist – Lock, które pomimo konserwacji zacierają się w pozycji zamkniętej i blokad z tulei poruszających się ruchem śrubowym i spadających z gwintu należy uznać je za zużyte.

Warto także zwracać uwagę na wszelakiego rodzaju rysy i pęknięcia, które świadczą o uszkodzeniu, oraz o tym, że karabinki często obciążane (np.: hamowanie odpadnięć) z czasem mają coraz mniejszą wytrzymałość. Uwaga!

Wszelkie wady, skazy, uszkodzenia i wyraźne ślady zużycia należy traktować jako informacje o konieczności wycofania karabinka z użycia.

KARABINKI POMOCNICZE

Karabinek pomocniczy
Karabinek pomocniczy

Są to modele po angielsku nazwane accesory carabiner. Służą do transportu sprzętu i nie mogą być używane w celach asekuracyjnych. Swoim kształtem często przypominają pomniejszone modele karabinków służących do asekuracji. Materiały, z których są wykonane to stal lub stopy aluminium. Część modeli jest sygnowana znakiem producenta, dystrybutora i oznaczeniem wytrzymałości wzdłuż osi podłużnej przy zamkniętym zamku. Najmocniejsze modele mają wytrzymałość 650 kg. Zdecydowanym brakiem karabinków pomocniczych jest nie oznakowanie ich w sposób jednoznacznie informujący o bardzo ograniczonym zakresie ich użytkowania. Tylko część wytwórców umieszcza na korpusie napis NOT FOR CLIMBING.ZALECENIA UŻYTKOWE

  • Najważniejszą wartością dotyczącą wytrzymałości karabinka jest jego wytrzymałość podłużna przy otwartym zamku.
  • Karabinki należy układać tak by siły działały na nie wzdłuż osi podłużnej.
  • Lina wychodząca z karabinka ma być ukierunkowana w stronę korpusu, a nie ramienia.
  • Obciążanie trójosiowe znacznie obniża wytrzymałość karabinka.
  • Karabinki nie powinny pracować na krawędziach i przełamaniach.
  • Należy niwelować możliwość obracania się karabinków w poprzek w systemach asekuracyjnych. W zakresie pętli ekspresowych należy unikać tych ze zbyt dużymi oczkami (dotyczy strony z karabinkami współpracującymi z liną). Likwidować ten problem można przy użyciu plastra, stabilizujących gum lub przez stosowanie karabinka z fabrycznie wszytym ekspresem (np.: Mamba DMM), albo elementami uniemożliwiającymi przemieszczanie się taśmy (np.: Genius Stubai).
  • Nie należy lekceważyć whiplash.
  • Karabinki współpracujące bezpośrednio z liną przenoszą największe siły. Należy stosować modele o dużej wytrzymałości zwracając szczególną uwagę na wytrzymałość przy otwartym zamku.
  • Karabinki współpracujące ze spitami, hakami powinny mieć gruby profil korpusu ze względu na szybkie zużycie.
  • Karabinki o ciężej pracującym ramieniu lub typu Wire redukują whiplash.
  • Używać należy wąskich taśm, ponieważ kumulują one obciążenia blisko najefektywniejszych miejsc karabinka.
  • W ekspresach karabinki powinny być obrócone zamkami w tą samą stronę by w wyniku udaru siła przenoszona była po najkrótszej linii wzdłuż taśmy i korpusów karabinków.
  • Modele, które posiadają ostre krawędzie, ząbki na korpusie (np.: w miejscu łączenia korpusu z ramieniem) mogą powodować uszkodzenia taśm.
  • Karabinki należy czyścić i konserwować przez czyszczenie i smarowanie odpowiednimi specyfikami.
  • Do asekuracji z płytek, kubków i półwyblinki należy stosować modele oznaczone HMS.
  • Sprawdzaj działanie blokad ramienia w karabinkach osobistych.
  • Kontroluj stopień zużycia, karabinków.
  • Zużyty i uszkodzony sprzęt wycofaj z działalności.
  • Pamiętaj, że oprócz uszkodzeń widocznych mogą być ukryte (częste obciążanie karabinków powoduje spadek ich wytrzymałości).
  • Nie używaj karabinków znalezionych lub pozyskanych z nieznanego źródła.
  • Stosuj sprzęt znanych firm.
  • Używaj najlepszych modeli, na jakie Ciebie stać

Autor: Darek Kaptur / PZA

Artykuł z




  • 3 KOMENTARZE

    1. Super, wreszcie jakieś sensowne opracowanie w temacie, który często jest poruszany na forach i mam wrażenie, że troszkę lekceważony. Niektórzy myślą sobie „e tam karabińczyki”, przecież łatwo je kupić i w ogóle. Niestety nie jest tak kolorowo, bo robiliśmy ze znajomymi z klubu prywatne testy i rozwiązania oferowane przez sklepy z outdoorem rady nie dały. Co ciekawe, świetnie sprawdziły się karabińczyki z muntech24, teoretycznie dedykowane do prac budowlanych itp. ale dzięki solidności idealne pod kątem wspinaczki. Polecam się zainteresować, bo bezpieczeństwo musi być priorytetem.

    ZOSTAW ODPOWIEDŹ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here