Kategoria: Góry

Powiedzenie: Może by tak rzucić wszystko i wyjechać w Bieszczady, nabiera nowego znaczenia, kiedy wiemy, jak uroczy krajobraz jest cechą Bieszczad. Bukowe Berdo to masyw górski, który znajduje się właśnie w polskich Bieszczadach. Odkryj piękno tego miejsca razem z nami!

Bukowe Berdo charakterystyka

Szerokie pasmo górskie będące niesamowitą ozdobą Bieszczad przez wielu uznawane jest za najpiękniejszy szlak górski, który jak większość wierzchołków w Polsce, jest łatwo dostępny dla turystów. Bukowe Berdo oferuje piękne widoki w trakcie wspinaczki, jak i na wszystkich niewysokich szczytach, a ma ich 3.

• Szołtynia (1210 m n.p.m.)
• Połonina Dźwiniacka (1238 m n.p.m)
• Bukowe Berdo (1311 m n.p.m.)

Nie są to wierzchołki bardzo wysokie, natomiast zupełnie wystarczające, żeby móc podziwiać niesamowite widoki. Nie doświadczymy ich z nizin. To niewielka stosunkowo wysokość, nieco ponad 1000 m n.p.m. Daje nam również możliwość bezpiecznej wspinaczki i celu dobrego również dla osób, które nie cieszą się imponującą znajomością gór i nie mają kondycji sportowca. Tutaj również nie można sobie pozwolić na bezmyślność i ignorancję.  Bukowe Berdo zdecydowanie będzie doskonałą alternatywą chociażby do wspinaczki na Rysy. Po pierwsze trasa jest znacznie krótsza, a po drugie łatwiejsza do zdobycia.

Okolica jest prawdziwym źródłem piękna przyrody. Jak Bieszczady, to oczywiście Żubry. Na tych terenach swoje codzienne życie wiedzie mnóstwo przepięknych okazów zwierząt. Mamy szansę zobaczyć na własne oczy w trakcie wędrówki. Żubry mają swój specjalny ośrodek: zagrodę, gdzie możemy poznać je bliżej i miło spędzić czas w towarzystwie tych wielkich, ale sympatycznych zwierzaków.

Bukowe Berdo to również bogactwo roślin. Znajdują się tu rośliny o takich nazwach, których prawdopodobnie nie słyszeliście wcześniej w życiu. Są to na przykład: bażyna obupłciowa oraz widłak wroniec. Nazwy brzmią osobliwie, prawda? A musicie wiedzieć, że rośliny wyglądają pięknie. Ciekawostką jest, że dzisiejsze turystyczne okolice Bukowego Berda jeszcze przed II Wojną Światową były terenami użyteczności gospodarczej. Dopiero później stały się niemal dzikimi terenami, które możemy swobodnie podziwiać. Pamiętajcie, że obecne w tych pięknych rejonach rośliny objęte są ścisłą ochroną. Nie wolno ich zabierać ze sobą. Podziwiając ten raj na Ziemi, postaraj się niczego nie zniszczyć, a już absolutnie nie zostawiaj po sobie śmieci.

Jak dostać się na Bukowe Berdo?

Pierwszym etapem naszej podróży jest oczywiście dostanie się w Bieszczady. To województwo podkarpackie i z łatwością dostaniemy się tam własnym autem lub komunikacją miejską. Najpopularniejszy szlak na Bukowe Berdo zaczyna się w maleńkiej mieścinie Muczne, która liczy sobie kilkudziesięciu stałych mieszkańców. To się nazywa spokój polskiej wsi! Mimo niewielkiej ilości stałych mieszkańców, z łatwością znajdziesz nocleg w hotelu, nawet bardzo ekskluzywnym, który pozwoli Ci wygodnie zatrzymać się w okolicy na dłużej. A naprawdę warto.

Wszystkim miastowym przypominamy, że wsie rządzą się własnymi prawami, jeśli chodzi o transport. Podróżując stopem lub busami, musimy być przygotowani na pewien przymus dostosowania swoich planów do środków transportu. Dobrze jest opracować sobie cały plan wędrówek i dobre miejsce na nocleg, na przykład w Mucznem. Wtedy nic nie będzie nas ograniczało podczas codziennych wypadów, a na koniec urlopu będziemy mogli się dostosować do rozkładu jazdy, bez stresu i zaburzania przyjemności z eksplorowania pięknych okolic Bieszczad. W okolice tego malowniczego wierzchołka możemy się dostać również od strony Wołosatego i Ustrzyk Górnych.

Opis szlaków na Bukowe Berdo

Najchętniej przemierzanym szlakiem na Bukowe Berdo jest szlak żółty, który zaczyna się w Mucznem. To jeden z trzech szlaków prowadzących na Bukowe Berdo. Wiele osób decyduje się właśnie na tę trasę, m.in. dlatego, że jest naprawdę prosta. Z drugiej strony jest także naprawdę przyjemny. Punktem wypadowym jest stary hotel, od którego maszerujemy naprzeciwko, w kierunku żółtego szlaku, a nasza ścieżka zaczyna się po prawej stronie. Do Bukowego Berda mamy jakieś 2 godziny drogi, zatem, jeśli wyruszymy wcześnie rano, będziemy mieli dużo czasu, by zrelaksować się na Bukowym Berdzie i podziwiać widoki tak długo, jak tylko mamy ochotę.

Szlak biegnie relaksująco przez las, po pewnym czasie dotrzemy do punktu informacyjnego, gdzie konieczny będzie zakup biletów umożliwiających wejście do Bieszczadzkiego Parku Narodowego i kontynuowanie marszu na szczyt Bukowego Berda. Wędrując żółtym szlakiem przez las, stopniowo wspinamy się coraz bardziej pod górę. Las po czasie zamienia się w wąziutką ścieżkę, która oznacza, że jesteśmy coraz bliżej szczytu. Punktem charakterystycznym będzie słup znajdujący się na szlaku, nie sposób go przeoczyć. Dopiero tutaj znajdujemy się u wejścia do BPN. Od tego momentu obowiązują nas ścisłe zasady, między innymi musimy poruszać się wyłącznie oznakowanymi szlakami.

Bukowe Berdo ostatni odcinek

Ostatnim odcinkiem naszego marszu jest dość strome wejście pod górę, ale naprawdę nie zajmuje ono dużo czasu. Żółty szlak zostaje przecięty szlakiem niebieskim, ale nasza wędrówka na Bukowe Berdo kończy się wcześniej. Szlakiem niebieskim, jeżeli chcemy nim podążyć dalej, dostaniemy się aż do Ustrzyków Dolnych. Nim również możemy dostać się do Bukowego Berda, jeśli będziemy zaczynać naszą trasę z Wołosatego.

Po około 1,5 godzinie marszu osiągamy grzbiet Bukowego Berda. Chociaż samo Bukowe Berdo (wierzchołek) znajduje się po lewej stronie i czeka nas jeszcze trochę marszu, zanim tam dotrzemy, to już od tego momentu towarzyszą nam wspaniałe widoki. W dole widać zielone Muczne, w oddali Kopa Bukowska i Połonina Caryńska. Wszystko, co zobaczymy na tej trasie, przez wielu uznawane jest za prawdziwy cud natury i właśnie przez te krajobrazy trasa na Bukowe Berdo uznawana jest za tak piękną i wartą zobaczenia. Im dalej, tym więcej pięknych szczytów ukaże się naszym oczom, na przykład Szeroki Wierch i Połoninę. Na drodze do Bukowego Berda będziemy mieli również piękny widok na Ukrainę.

Od tego momentu, kiedy już i tak jesteśmy przepełnieni pięknymi widokami, czeka nas zaledwie niecała godzina marszu, by zdobyć wierzchołek Bukowego Berda. Na szczycie jest nawet ławeczka, gdzie można sobie kulturalnie posiedzieć i pooglądać zachód słońca. A kiedy nasycimy się bogatą panoramą, czeka nas jeszcze jedna niespodzianka. Schodząc tą samą trasą, będziemy widzieć z góry cały przebyty przez nas szlak.

Na trasie pełno jest również ukrytych smaczków, zakamarków, gdzie warto zajrzeć, oczywiście korzystając z mapy lub osoby znającej okolice. Jednym ze szczególnych miejsc na trasie Bukowego Berda jest słup upamiętniający Mariana Hadło, który przez wiele lat był szanowanym prezesem bieszczadzkiego GOPR. Wzruszająca tablica powinna być dla nas chwilą refleksji, ponieważ GOPR odpowiada za ratowanie ludzkiego życia w górach. W tym miejscu warto pomyśleć, że rozsądne górskie wycieczki zmniejszają ryzyko wypadku i naszej krzywdy, a tym samym zapobiegają skomplikowanym i drogim akcjom ratowniczym w górach, gdzie ludzie narażają swoje życie, by ratować innych.

Szeroki Wierch/Tarniczka: to warto wiedzieć!

Od szlaku na Bukowe Berdo odbijają trasy na inne malownicze zakątki. A jeśli zdecydujesz się iść dalej, możesz wędrować aż po Wołosate lub wybrać jeden odcinek, jedno miejsce, gdzie zakończysz swój spacer zaplanowany na jeden dzień. Jedną z takich możliwości jest Szeroki Wierch, który ma na swojej ziemi aż 4 wierzchołki. Niektórzy uznają Szeroki Wierch za monotonny, ale zdecydowanie warto właśnie na nim trenować swoją kondycję i poznawać Bieszczady.

Z Bukowego Berda na Szeroki Wierch mamy do pokonania kawałek drogi, stosunkowo nieduży. Po Bukowym Berdzie kolejnym odcinkiem jest przełęcz Krzemień: Bieszczady kawałek dalej owocują prawdziwą krzyżówką szlaków. Zaraz po przejściu Krzemienia znajdziemy się bowiem na Przełęczy Goprowskiej, gdzie musimy podjąć decyzję o wyborze kolejnego szlaku. Prawa strona szlaku wciąż będzie nam towarzyszyć Bukowe Berdo, ale przed nami 2 warte uwagi szczyty: Tarnica i Tarniczka. Na Przełęczy mamy do wyboru jeszcze 2 inne szlaki: na Halicz oraz na Bukowe Berdo, z którego wracamy.

Tarnicę poprzedza Przełęcz pod Tarnicą, na którą wiodą drewniane schody. Towarzyszyły nam one również wcześniej, dlatego osoby, które nie przepadają za wchodzeniem po schodach pewnie nie będą specjalnie chętne do pokonania jeszcze kawałka drogi na samą Tarnicę (1346 m), która znajduje się około 30 metrów wyżej od Przełęczy. Przełęcz nazywana jest również Tarniczką i znajduje się na wysokości 1315 m n.p.m. Będąc w okolicy warto wspiąć się już ostatecznie najwyżej, jak można.

Te wierzchołki zdobywamy sobie stopniowo, a po prawej stronie cały czas towarzyszy nam Szeroki Wierch. Dobrze rozumujecie, że cała okolica Bukowego Berda to tak naprawdę doskonała okazja do wielu odwiedzin. Każdego dnia możemy nie co zmienić naszą trasę, podążając innym szlakiem. Dzisiaj Bukowe Berdo, jutro Szeroki Wierch, a z Bieszczad prosto w Himalaje. To oczywiście żart, ale drugi raz podkreślamy, jak istotne jest zdobywanie kondycji. Właśnie dzięki zdobywaniu takich „niziutkich” wierzchołków w Bieszczadach jest to możliwe. A że Bukowe Berdo to jedno z piękniejszych miejsc (nie macie wrażenia, że mówi się tak o każdej górze?), to warto właśnie tam stawiać swoje pierwsze kroki w górach.

Bukowe Berdo noclegi

Najlepszym miejscem na nocleg w pobliżu Bukowego Berda jest właśnie wioska Muczne. Chociaż na stałe mieszka tam zaledwie kilkadziesiąt osób, nie brakuje pokoi na wynajem. Pod tym względem malutka osada wciąż się rozwija, oferując nam nowe hotele i domki na nocleg. Co ciekawe, historia wsi Muczne nie jest opowieścią, którą warto się chwalić. Podobnie, jak to miało miejsce z większością polskich domów i budynków, po II Wojnie Światowej nie pozostało w Mucznem nic z dawnych domów i zabudowań. Wioska nie od razu zamieniła się w otwarty teren dla turystów.

W latach siedemdziesiątych na tych malowniczych terenach wybudowano osadę pracowników leśnych. Szybko została ona przejęta przez Radę Ministrów, którzy uczynili z tego miejsca teren zamknięty, wyłącznie dla uprzywilejowanych. W okolice zwabiano rozmaite zwierzęta leśne, by mało zdolni myśliwi byli w stanie z łatwością polować na zwierzynę. Na szczęście w latach osiemdziesiątych tereny te ponownie zostały oddane w ręce leśnictwa. Mimo tej historii Muczne jest przyjemnym miejscem na nocleg i stanowi najlepszą bazę wypadową na szczyt Bukowego Berda. Alternatywą dla tej okolicy jest inna mała miejscowość: Wołosate. W obu osadach ceny za nocleg nie przekraczają 50 zł za dobę, co potwierdza tezę, że w małych miasteczkach łatwiej jest o korzystne ceny noclegu. Nocleg warto dostosować do trasy wypadowej na Bukowe Berdo. Z reguły jest to właśnie Muczne, ponieważ stamtąd mamy najbliżej do ulubionego przez wszystkich szlaku na wierzchołek. Być może jednak We będziecie chcieli skorzystać z innych możliwości.

Bukowe Berdo, jak się przygotować?

Spacer po Bukowym Berdzie leży w zasięgu możliwości wielu osób. Zdecydowanie jest to prosta i wygodna trasa, ze względu na niedużą wysokość, jest również stosunkowo bezpieczna. Jednak nawet tutaj nasza wycieczka może odbiegać od początkowych założeń i planów. Jak się przygotować do zdobywania Bukowego Berda?

• Chociaż to polskie góry, w Bieszczadach również mogą wystąpić kłopoty z zasięgiem i oczywiście z… transportem. Osoby podróżujące własnym samochodem, muszą martwić się jedynie o dobre miejsce postojowe, natomiast reszta musi zgrać swoją wędrówkę z godzinami kursowania busów i innych środków transportu komunikacji publicznej, która nie jest tutaj taka, jak w dużych miastach.
• Sami czytaliście, że na szlaku Bukowego Berda znajduje się wiele innych tras przecinających drogę na wierzchołek, kierując na okolice znajdujące się po drugiej stronie lub dalej. Przyda się zatem dobra mapa i osoba, która umie się w górach odnaleźć.
• Zabawa na Bukowym Berdzie ma ścisły związek z oddziaływaniem na naszą kondycję. Jeśli myślicie, że uda Wam się z radością spacerować po stronie Bukowego Berda bez kondycji, jesteście w błędzie. Obolałe mięśnie, zmęczenie: nie uda się tego ominąć, ale im lepsza kondycja, tym więcej uda Wam się zobaczyć i docenić.
• Jak to w górach, na wycieczkę wart wybrać się wcześniej. Wczesne wstawanie pozwala nie tylko na powrót ze szlaku w momencie, gdy nie jest jeszcze zupełnie ciemno. Daje również szansę na uniknięcie spotkania się z armią turystów. Zwłaszcza latem przyda się Wam ta wskazówka. Bieszczady są bardzo popularnym miejscem na wakacje i trudno uniknąć osób, które będą zdobywały wierzchołek razem z nami.
• Taka sama sytuacja ma się z noclegami. Jeśli zależy Ci na konkretnym miejscu na nocleg, zadbaj o wcześniejszą rezerwację.

Bukowe Berdo zimą

Co wyjątkowego ma w sobie jeszcze Bukowe Berdo? Pogoda, zarówno latem jak i zimą, pozwala na wycieczki. Zimą trzeba oczywiście uzbroić się w dodatkowe wyposażenie. Chłód wymaga lepszego stroju, dobrego obuwia i zapasów jedzenia. Nawet tak przyjaznych miejsc, jak okolice Bukowego Berda nie można ignorować.

• Pamiętaj, że kondycja zimą musi być jeszcze lepsza! Trudniejsze warunki wpływają na większe i szybsze zmęczenie.
• Ciepłe ubrania, najlepiej z oddychającego materiału, który zapobiegnie poceniu się, które przyczynia się do uczucia zimna.
• W drogę należy zabrać ze sobą termos z ciepłym napojem i lekkie, ale kaloryczne posiłki. Bukowe Berdo nie jest szczytem Himalajów, ale również będzie wymagało od nas sporego zapasu energetycznego. Dobrze jest uzupełniać siły. Nie można również zapomnieć o wodzie, ponieważ odwodnienie organizmu zawsze działa na naszą niekorzyść! Nie można do tego dopuścić zarówno latem, jak i zimą.

Na Bukowym Berdzie nie jest konieczne korzystanie z odpowiednich narzędzi do wspinaczki, wystarczą dobre buty i zapas sił. Warto również uważać na dzikie zwierzęta i przypomnieć sobie, jak należy zachować się, kiedy w pobliżu pojawi się niedźwiedź. To oczywiście wyjątkowe przypadki. Nie zbaczając ze szlaków, jesteśmy w Bieszczadach bezpieczni. Ze względu na niesamowite bogactwo krajobrazów oraz bogactwo flory i fauny w tej okolicy, Bukowe Berdo jest Waszym obowiązkowym przystankiem na mapie wycieczek na przyszłość!

Zdjęcie główne pochodzi z serwisu Pixabay.pl

Bieszczady to jedne z najchętniej odwiedzanych gór w Polsce. Wiosną i latem soczyście zielone, jesienią zachwycające paletą ciepłych barw, zimą czarujące iście bajkową scenerią Bieszczady to raj dla miłośników pieszych wędrówek górskimi szlakami. Niezależnie od pory roku na popularnych bieszczadzkich trasach można spotkać turystów wędrujących ku obranemu przez siebie celowi. Do najchętniej uczęszczanych szlaków w Bieszczadach należy bez wątpienia pasmo Połonin, a zwłaszcza Połonina Caryńska, co warto o niej wiedzieć?

Połonina Caryńska – jak dojechać? Położenie i sąsiedztwo masywu

Połonina Caryńska jest górskim masywem, położonym pomiędzy Doliną Prowczy a Doliną Wołosatego. Niedaleko pasma górskiego znajdują się Ustrzyki Górne – miejscowość chętnie odwiedzana przez turystów wyruszających na wędrówkę szlakami Połoniny Caryńskiej. Najwyższy punkt masywu Kruhly Wierch osiąga wysokość 1297 m.n.p. pozostałe punkty, będące kulminacjami Połoniny Caryńskiej, liczą sobie 1245 n.p.m, 1239 n.p.m oraz 1148 n.p.m. Bardzo istotny jest fakt, że na wierzchołek osiągający wartość 1245 n.p.m nie można się dostać, ponieważ nie istnieje oficjalny szlak, prowadzący do celu. Połonina Caryńska leży w sąsiedztwie nieco niższej (1255 n.p) Połoniny Wetlińskiej, która jest jednocześnie naturalnym przedłużeniem masywu. Panorama rozciągająca się z wysoko położonych punktów w masywie Połoniny Caryńskiej pozwala turystom podziwiać w pełnej krasie Wielką Rawkę. Najkrótsza droga na szczyt masywu wiedzie od Przełęczy Wyżniańskiej, niestety na szlakach Połoniny Caryńskiej próżno szukać schronisk turystycznych, dlatego warto posiadać ze sobą prowiant i napój. Z Berehów do Ustrzyk Górnych można zejść szlakiem czerwonym, a czas wędrówki nie powinien wynieść dłużej niż cztery godziny. Znajdujące się w pobliżu Połoniny Caryńskiej Ustrzyki Górne dają początek wielu popularnym szlakom turystycznym, co sprawia, że miejscowość o każdej porze roku pełna jest turystów chętnych do przeżycia górskiej przygody.

Historia Połoniny Caryńskiej

Połonina Caryńska przewyższa sąsiadującą z nią Połoninę Wetlińską 1255 n.p.m, o około 40 m.n. Oba masywy o każdej porze roku stają się celem wędrówek, miłośników dzikiej Bieszczadzkiej przyrody. Nazwa masywu Połoniny Caryńskiej wzięła się od istniejącej niegdyś wsi Caryńskie. Turyści, którzy decydują się na przejście masywu szlakiem wiodącym od Brzegów Górnych, mogą odwiedzić stary cmentarz położony przy zabytkowej cerkwi, miejsce to stanowi cenny obiekt historyczny. Cmentarz jest śladem po znajdującej się tam niegdyś wsi Berehy Górne, która po spaleniu zabudowań i wysiedleniu mieszkańców przeszła do historii, a jedynym z nielicznych dowodów na jej istnienie, jest wspomniany cmentarz, na którym zachowało się zaledwie 10 nagrobków.

Wędrówka Połoniną Caryńską – czas przejścia

Czas wędrówki szlakiem Połoniną Caryńską zależy od tego, na jaki szlak ostatecznie się zdecydujemy. Osoby, którym zależy na jak najszybszym dotarciu do celu wędrówki, mogą obrać trasę, której początek znajduje się w pobliżu Przełęczy wyżniańskiej, przejście tą trasą zajmie około 1,5 godziny. Dotarcie do miejsca startowego nie sprawia większych problemów, do Przełęczy Wyżniańskiej 855 n.p.m, można dojechać busem, lub samochodem osobowym, który można zostawić na znajdującym się nieopodal parkingu. Na ambitnych czeka szlak zaczynający się od Brzegów Górnych, wędrówka nim może potrwać około 3 godzin, długi czas wędrówki rekompensują piękne widoki i krystalicznie czyste powietrze, z którego słyną Bieszczady. Jakie jeszcze trasy oferuje turystom Połonina Caryńska? Szlaki znajdujące się w górskich przewodnikach przebiegają następująco:

• Szlak Zielony – Mała Rawka – Przełęcz Wyżniańska – Połonina Caryńska
• Szlak Czerwony – Brzegi Górne – szczyt – Ustrzyki Górne

Wejście na obydwa szlaki wymaga od turystów zakupu biletu, zarówno na szlaku czerwonym prowadzącym od Przełęczy Wyżniańskiej, jak i czerwonym znajdują się kasy biletowe. Do obydwu szlaków dotrzemy bez problemu samochodem osobowym, który można zostawić na płatnym parkingu. Szlak Czerwony, który prowadzi na szczyt od strony Brzegów Górnych, lub Ustrzyk Górnych, stanowi fragment głównego szlaku Beskidzkiego. Obydwa szlaki wiodą na grzbiet Połoniny Caryńskiej, którego przejście zajmie zaledwie pół godziny. Wędrując zboczem masywu mamy okazję podziwiać widok na Małą i Wielką Rawkę 1307 n.p.m oraz szczyty sąsiedniej Połoniny Wetlińskiej. Na szlakach wiodących przez Połoninę Caryńską (1297 m) próżno szukać schronisk, gdzie można byłoby zjeść posiłek. Pojemny plecak turystyczny, który zabierzemy ze sobą na trasę, musi zmieścić w sobie odpowiednią ilość prowiantu i napojów. Zatrzymać się na postój i odpoczynek możemy w wiatach dla turystów, które znajdują się na trasie zarówno szlaku prowadzącego od Przełęczy Wyżniańskiej 855 n.p.m, jak i szlaku idącego od Brzegów Górnych.

Wędrówka Połonina Caryńską – najciekawsze punkty wycieczki

Nie tylko Bieszczadzka przyroda przyciąga turystów w te rejony Polski, co jeszcze mają do zaoferowania połoniny? Bieszczady i znajdujące się w nich masywy obu Połonin kryją w sobie wiele atrakcji i obiektów stanowiących dużą wartość historyczną. Najwyższym punktem Połoniny Caryńskiej jest Kruhly Wierh (1297 m.n.p), z którego możemy podziwiać między innymi Wielka Rawkę. (1307 n.p.m) Grzbiet Połoniny, oraz jego najwyższy szczyt, nie jest jedynym powodem, dla którego warto przejść Połoninę Caryńską. Ciekawym obiektem jest ślad po istniejącej niegdyś wsi Berehy Górne, śladem tym są ruiny zabytkowej cerkwi, oraz położony w pobliżu stary cmentarz, na którym znajduje się 10 nagrobków. Co jeszcze można zobaczyć będąc w okolicy? Odwiedzając Połoninę Caryńską, warto poświęcić dodatkowy dzień, by zobaczyć również Małą i Wielką Rawkę. Masywy obu Rawek nie cieszą się tak dużą popularnością, jak pasma Połonin, tymczasem na grzbiet Rawek dostać się Przełęczy Wyżniańskiej (855 n.p.m). Obowiązkowym punktem wycieczki na Połoninę Caryńską powinny być Ustrzyki Górne. To właśnie z Ustrzyk Górnych wyrusza się na grzbiet Połoniny Caryńskiej (1297 m.n.p) przed wejściem na szlak warto poświęcić trochę czasu na zwiedzenie samego miasta. Spacerując ulicami Ustrzyk, możemy podziwiać przepiękne widoki na najwyższe punkty Bieszczad. Dominującym elementem infrastruktury Ustrzyk Górnych są jednak liczne miejsca noclegowe, które w sezonie są dosłownie oblegane przez turystów. Połonina Caryńska 1297 m.n.p może się poszczycić również interesującą szczególnie dla miłośników natury, ścieżką przyrodniczą „Buk”. Ścieżka przyrodnicza prowadząca przez Połoninę Caryńską wiedzie z Ustrzyk do Brzegów Górnych, a jej długość to około 12 km, Na ścieżce, której zwieńczeniem są Brzegi Górne, znajdziemy ponad 30 przystanków, które pozwolą na dogłębne poznanie bujnej przyrody charakteryzującej Bieszczady. Atrakcją dla turystów może stać się również położone w pobliskiej wsi Dwernik gospodarstwo agroturystyczne oraz ośrodek jeździectwa. Co z noclegami dla tych, którzy pragną zatrzymać się w okolicy Połoniny Caryńskiej na dłużej? Możliwości jest naprawdę sporo, noclegów można szukać zarówno w Ustrzykach Górnych, jak i nieco dalej w licznych gospodarstwach agroturystycznych oraz pensjonatach, z których słynie region.

Połonina Caryńska – przyroda i piętra roślinne

Połonina Caryńska to jedno z najpiękniejszych miejsc w Bieszczadach. Rozległe pasmo, którego najwyższy szczyt osiąga wysokość 1297 m.n.p. pozwala obcować z odwiecznym pięknem natury oraz podziwiać malownicze krajobrazy. Połonina Caryńska to miejsce o niezwykle wyrazistej urodzie, wędrując jej grzbietem, ujrzymy majaczące w oddali szczyty Połoniny Wetlińskiej 1255 n.p.m, oraz Wielkiej Rawki. Połonina Caryńska podobnie jak całe Bieszczady wyróżnia się spośród innych Polskich gór klimatem umiarkowanym, ciepłym, przejściowym. Odmienny klimat sprawia, że na Bieszczadzkich szlakach możemy natknąć się na rośliny i zwierzęta, których próżno szukać w innych górzystych rejonach naszej ojczyzny. W Bieszczadach naturalnie występuje nie tylko wąż eskulapa, ale też bocian biały, żubr, wilk i niedźwiedź brunatny. Bieszczady od innych Polskich gór, oprócz klimatu odróżnia również układ pięter roślinnych, których jest zaledwie trzy:

• Piętro pogórzy
• Regiel dolny
• Piętro połonin

Pasma bieszczadzkich połonin porasta roślinność alpejska oraz bujne lasy. Warto pamiętać, że na Bieszczadzkich szlakach, zwłaszcza tych wiodących przez lasy, można natknąć się na żmiję, która naturalnie wystepuje w tym regionie. Podczas spotkania z gadem należy zachować spokój, unikać gwałtownych ruchów, nie straszyć i nie atakować stworzenia. Żmija z pewnością nie zaatakuje bezpodstawnie, jeśli nie poczuje zagrożenia ze strony człowieka. Przed ewentualnym ukąszeniem mogą uchronić odpowiednie buty, wysokie za kostkę, wykonane z mocnych materiałów.

Połonina Caryńska zimą

Każda pora roku jest odpowiednia do tego, by odwiedzić niezwykłe miejsce, jakim jest Połonina Caryńska i podziwiać wspaniałe widoki roztaczające się z najwyższych punktów masywu. Zimą czas przejścia szlakiem Połoniny Caryńskiej może być nieznacznie dłuższy, zwłaszcza w przypadku wystąpienia gorszych niż zazwyczaj warunków atmosferycznych. Na zimową wędrówkę Połoniną Caryńską warto zabrać nie tylko prowiant, ale też termos z ciepłym napojem. Oprócz posiłku konieczne jest zadbanie o odpowiednią odzież. Termoaktywna koszulka, ciepła bluza, puchowa kurtka i spodnie turystyczne zabezpieczą ciało przed nadmiernym wychłodzeniem i zapewnią komfortowy spacer grzbietem Połoniny Caryńskiej, nawet podczas wyjątkowo silnego wiatru. Niesprzyjające warunki nie powinny być powodem, do rezygnacji z eksplorowania pasma bieszczadzkich połonin, podczas zimowych miesięcy. Niedogodności w postaci silnego wiatru, zrekompensują nam z pewnością przepiękne widoki na skąpane w słońcu ośnieżone szczyty pobliskiej Połoniny Wetlińskiej i Tarnicy.

Masyw Trzech Koron

Trzy Korony, czyli obok Sokolicy najbardziej spektakularny szczyt w całych Pieninach, to jeden z symboli charakteryzujących region. Z tego też powodu, miejsce jest licznie odwiedzane przez turystów. Masyw Trzech Koron wznosi się na ok. 500 m ponad całą okolicę. Ten najwyższy szczyt Środkowych Pienin należy do całego masywu o tej samej nazwie. Trzy Korony (i najwyżej położona na wysokości 982 m Okrąglica) nie są najwyższym wzniesieniem w Pieninach, jest nim szczyt znajdujący się w (o dziwo) Małych Pieninach – szczyt Wysoka (1050 m n.p.m.). Masyw Trzech Koron rozgraniczony jest trzema przełęczami: przełęcz Szopka, Wyżni Łazek oraz Koszarzyska.

Pięć tworzących koronę turni

Szczytową partię całego masywu Trzech Koron, czyli charakterystyczną koronę skalną, tworzy pięć zbudowanych z wapieni turni:

• Okrąglica (982 m np.p.m.) z platformą widokową dostępną po uiszczeniu opłaty (bilet normalny lub bilet ulgowy);
• Płaska (950 m np.p.m.);
• Nad Ogródki (940 m np.p.m.);
• Pańska Skała, zwana też Bryłową (920 m n.p.m.);
• Niżnia Okrąglica, zwana też Gankiem czy Siodłem (902 m n.p.m.).

Historia Trzech Koron

Pierwotnie masyw nazwany był po prostu Pieninami. W XIX wieku  pojawiła się w dokumentach nazwa związana z koroną: Kronenberg (przetłumaczona na polski jako Korona). Pierwsza trasa turystyczna na Trzy Korony została wyznaczona w 1096 roku. Uprzednio turnie tworzące skalną koronę należały do właścicieli prywatnych, i musiały zostać wykupione od nich przez polski rząd (transakcja odbyła się w 1929 roku).

Pieniny

Jeśli chodzi o Pieniny, szlaki tutejsze uważane są za jedne z najbardziej malowniczych. Pasmo górskie leży w południowej części naszego kraju, oraz w północnej części Słowacji w Karpatach Zachodnich. Z Pieninami sąsiadują Gorce, Magura Spiska , Pogórze Spisko-Gubałowskie, Kotlina Nowotarska oraz Beskid Sądecki.

Dunajec

Główną rzeką Pienin jest Dunajec. Pieniński Przełom Dunajca przechodzi przez pienińskie pasmo górskie na długości ok. 8 km, między miejscowościami Sromowce Niżne i Szczawnica. Dunajec tworzy tutaj wiele zakoli, a ściany skalne osiągają spore wysokości sięgające 300 m. Spływ tą trasą to wielka atrakcja na skalę europejską. W Pieninach nie występują większe naturalnie utworzone zbiorniki wodne, natomiast po wybudowaniu dwóch sztucznych zapór wodnych (Niedzica, Sromowce Niżne), utworzyły się Jezioro Czorsztyńskie i Zbiornik Sromowski.

Dunajec przedzielił Pieniny na grupy górskie: Pieniny Spiskie, Pieniny Środkowe i Pieniny Małe. Szczyty Trzech Koron należą do grupy Pienin Środkowych.

Pieniński klimat

Można rzec, że pasmo to posiada jeden z najbardziej korzystnych i łagodnych górskich klimatów. Zachmurzenie zazwyczaj jest umiarkowane, południowe zbocza gór są silnie nasłonecznione, suche i ciepłe, choć doliny potoków są nieco chłodniejsze i bardziej wilgotne. Mało jest dni deszczowych. Poszczególne mikroklimaty pasm górskich znacznie się różnią (z powodu różnorodnie ukształtowanego terenu). Pod koniec jesieni, jak i przez całą zimę, w kotlinach często zalegają gęste mgły.

Przyroda Trzech Koron

Zbocza całego masywu są porośnięte lasem, pomiędzy zboczami malują się głębokie doliny. Na Trzech Koronach i w ich okolicy istnieje wiele niespotykanych nigdzie indziej gatunków roślin (siedem z nich rośnie tylko tutaj), m.in. mniszek pieniński, złocień Zawadzkiego, mokrzyca szczeciolistna, oset klapowany czy dwulistnik muszy. Dzieje się tak dzięki nietypowemu, wapiennemu podłożu i obecności niedostępnych turni. W tej różnorodnej florze znaleźć można również wiele roślin naskalnych, jak rozchodnik wielki (żywiciel larw rzadkiego motyla niepylaka apollo). Pieniński Park Narodowy został założony w celu ochrony rzadkiej flory i fauny 1 czerwca 1932 r.

Fauna Trzech Koron

Wśród ssaków w przewadze są drobne gryzonie i nietoperze. Większe ssaki występują tutaj stosunkowo rzadko, ponieważ pasma górskie są niewielkie, a zabudowa utrudnia migrowanie z innych pasm górskich, jak i też ze strony słowackiej.

Trzy Korony turystycznie

Na Okrąglicy (982 m), czyli najwyższej z turni, znajduje się platforma widokowa na ok. 30 osób, z piękną panoramą na tereny Pienińskiego Parku Narodowego, dolinę Dunajca, Beskid Sądecki, Gorce i Tatry. Czasem nawet dojrzeć można przy dobrych warunkach pogodowych oddaloną o ponad 60km Babią Górę. Wszystkie drogi wytyczone na masyw Trzech Koron prowadzą do skrzyżowania szlaków nazwanego Siodło. Od Siodła podejście na szczyt Trzech Koron na wysokość 982 m (na Okrąglicę) i platformę widokową zajmuje już tylko 15 minut. Uwaga – wstęp w sezonie turystycznym jest płatny. Bilet normalny to koszt 5 zł, bilet ulgowy to koszt 2,5 zł. Dobra wiadomość jest jednak taka, że jednorazowa opłata umożliwia dalsze korzystanie z pienińskich atrakcji (ten sam bilet upoważnia do wejścia na Sokolicę). Przy pięknej pogodzie, w sezonie, miejsce odwiedza spora rzesza turystów, i czasem tworzą się sporych rozmiarów kolejki. Dla widoków z platformy warto jednak poczekać!

Różnorodność szlaków

Na Trzy Korony wejść można kilkoma szlakami, prowadzą one z:

• Szczawnicy;
• Krościenka nad Dunajcem;
• Sromowców Niżnych;
• Czorsztyna;
• Sromowców Wyżnych.

Szlaki pod względem kolorów

Szlaki są zróżnicowane pod względem długości trasy i stopnia trudności. Niebieskim szlakiem dojdziemy ze Szczawnicy. Z Krościenka dojdziemy szlakiem żółtym (przez przełęcz Szopka) i następnie prowadzeni jesteśmy niebieskim szlakiem (przez Siodło) lub żółtym i niebieskim szlakiem (przez Zamkową Górę). Z kolei ze Sromowiec Niżnych dojdziemy kierując się drogowskazem żółtym (przez Wąwóz Szopczański), a potem niebieskim szlakiem (znów przez Siodło). Inna opcja ze Sromowiec Niżnych to droga żółta do Wąwozu Szopczańskiego, potem zielona przez przełęcz Wyżni Łazek i dalej niebieskim szlakiem przez Siodło. Niebieskim szlakiem dotrzemy także z Czorsztyna przez przełęcz Osice, przełęcz Szopka i Siodło.

Schronisko PTTK Trzy Korony

U południowych podnóży masywu, w miejscowości Sromowce Niżne (w pobliżu wylotu Wąwozu Szopczańskiego) znajduje się popularne schronisko PTTK Trzy Korony. Do schroniska możliwy jest dojazd samochodem przez cały rok. Znajduje się ono na wysokości 470 m n.p.m., powstało w latach 1929-1930. W czasie II wojny światowej schronisko wykorzystywali Niemcy jako swoją strażnicę graniczną.

Który szlak na Trzy Korony wybrać?

Najbardziej popularną turystycznie trasą jest ta z Krościenka nad Dunajcem. Tutaj też najłatwiej się dostać, nie posiadając samochodu. Do trasy przez Sromowce Niżne czy też Sromowce Wyżne na pewno łatwiej dostać się autem, niż komunikacją publiczną. Poza tym, wszystkie te szlaki spotykają się w jednym miejscu, czyli na przełęczy Szopka (inaczej przełęcz Chwała Bogu) i łączą się w jeden prowadzący na samą górę. Czas przejścia z tych trzech szlaków to około 2 godziny.

Trasa z Krościenka, według opinii, oferuje najbardziej zachwycający widok na Trzy Korony. Ten szlak z Czorsztyna z kolei charakteryzuje najbardziej łagodne podejście. Szlak ze Szczawnicy prowadzi najdłuższą trasą, której pokonanie zajmie ok. 3 godziny. Tutaj po drodze zahaczyć można o jeszcze jeden pieniński szczyt, Sokolicę. Niestety nie przez cały rok można korzystać z tej trasy, ponieważ konieczna tutaj jest przeprawa przez Dunajec, która nie odbywa się o każdej porze roku.

W zależności od tego, na czym nam zależy, wybieramy odpowiednią trasę. Nie ma tutaj dobrych ani złych odpowiedzi!

Szlak na Trzy Korony ze Szczawnicy

Startujemy ze schroniska Orlica w Szczawnicy (niebieskim szlakiem), następnie osiągamy szczyt Sokolicy, i dalej Czertezik – Czerteż – Bajków Groń (Sokolą Perć). Następnie kierujemy się szlakiem żółtym przez Polanę Wyrobek i stajemy na przełęczy Szopka. Kończymy szlakiem niebieskim na Okrąglicę na wysokość 982 m.

Jest to trasa najdłuższa na dotarcie do Trzech Koron. Wybieramy ją tylko w cieplejsze miesiące, kiedy odbywają się przeprawy przez Dunajec – w zimowe miesiące, dalsze korzystanie z tego wariantu uniemożliwia brak przepraw. Droga prowadzi dosyć ostro w górę, po drodze obejrzeć można pienińską sosenkę. Dalsza droga wiedzie przez Sokolą Perć. W ten sposób docieramy na Przełęcz Chwała Bogu. Drugą opcją jest wariant przez Zamkową Górę. Wydłuża to trasę o ok. 15 minut, ale warto ten czas poświęcić.

Szlak na Trzy Korony z Krościenka nad Dunajcem

Startujemy w Krościenku i idziemy szlakiem żółtym. Stajemy na Przełęczy Szopka, potem idziemy dalej niebieskim szlakiem, aż osiągamy przełęcz Siodło i jesteśmy u celu na Trzech Koronach.

Krościenko oferuje bezpłatny parking nieopodal kościoła. Trasa ta jest najstarszą turystyczną drogą jeśli chodzi o Pieniny. Rozpoczynamy szlakiem żółtym skrajem lasu. Po drodze odbija szlak zielony, następnie prowadzący na szczyt Sokolica szlak niebieski i kolejno też niebieski na Zamek Pieniński. Od tego rozdroża po 15 minutach dojdziemy do przełęczy Szopka. Dalej idziemy szlakiem niebieskim na Okrąglicę na wysokość 982 m.

Szlak na Trzy Korony ze Sromowców Niżnych

Punkt startowy to Sromowce Niżne, idziemy żółtym szlakiem – do wylotu Wąwozu Szopczańskiego – i osiągamy Przełęcz Chwała Bogu. Dalej idziemy szlakiem niebieskim, następnie z Siodła prosto na Trzy Korony na wysokość 982 m.

Inna droga z tego samego miejsca przedstawiona poniżej:

Punkt startowy to Sromowce Niżne, idziemy żółtym szlakiem – do wylotu Wąwozu Szopczańskiego – a następnie kierujemy się szlakiem zielonym i osiągamy Wyżni Łazek i polanę Kosarzycką. Idziemy niebieskim szlakiem, następnie z Siodła prosto do Trzech Koron na wysokość 982 m.

Interesujący turystycznie Wąwóz Szopczański jest położony pomiędzy Trzema Koronami a Podskalną Górą. Żółtym szlakiem przetniemy to pasmo. Przejście przez Wąwóz Szopczański jest bardzo wąskie, a ściany wręcz napierają na siebie, tworząc ścieżkę.

Szlak na Trzy Korony z Czorsztyna

Startujemy w Czorsztynie i idziemy szlakiem niebieskim. Osiągamy kolejno: Osice – Macelak – Przełęcz Chwała Bogu – dalej idziemy szlakiem niebieskim, następnie z Siodła prosto do Trzech Koron. Jest to trasa na Trzy Korony określana jako najbardziej łagodna, ale też najdłuższa. Tutejsze ścieżki są dużo mniej uczęszczane przez turystów.

Szlak na Trzy Korony ze Sromowców Wyżnych

Startujemy na przystani spływu Dunajcem, idziemy szlakiem czerwonym do przełęczy Trzy Kopce – następnie szlakiem niebieskim (z Czorsztyna) i osiągamy Przełęcz Chwała Bogu. Dalej kierujemy się szlakiem niebieskim, następnie z Siodła prosto do Trzech Koron na wysokość 982 m.

Na przełęczy Szopka Chwała Bogu!

Legenda głosi, że nazwa ta pochodzi od turystycznych okrzyków ulgi po osiągnięciu przełęczy. Z przełęczy rozpościera się malownicza panorama na Tatry i Spisz.

Pieniński Park Narodowy

Obszar Pienińskiego Parku Narodowego obejmuje cenne krajobrazowe i przyrodnicze pod względem fauny i flory obszary Pienin Właściwych, w tym Masyw Trzech Koron, Pieniny Czorsztyńskie, Pieninki, a także Pieniński Przełom Dunajca. Nietypowe widoki, jakie można ujrzeć to wapienne skały, liczne wąwozy, urwiska, a także górskie łąki. Charakterystyczną atrakcją Pienińskiego Parku Narodowego jest spływ Dunajcem. Wstęp na teren parku jest darmowy. Pasma Parku rozdziela dolina Dunajca, którego Przełom również wchodzi w skład Parku Narodowego.

Inne pienińskie atrakcje

Pod względem liczby turystów pienińskie pasmo górskie zajmuje drugie miejsce w kraju – a królują niezmiennie Tatry. Oprócz szlaków górskich, atrakcje jakie oferuje nam to właśnie pasmo górskie to m.in.:

• Wodospad Zaskalnik;
• Zamkowa Góra;
• Rezerwat krajobrazowy „Biała Woda”;
• Wąwóz Homole;
• Elektrownia wodna w Niedzicy;
• Jezioro Czorsztyńskie;
• Zamek w Niedzicy.

Ciekawostki

• W miejscu największego zwężenia przełomu Dunajca znajduje się skałka nazywana „Janosikowym Skokiem” lub „Zbójnickim Skokiem”. Legendy głoszą, że Janosik, uciekając przed hajdukami, przeskoczył w tym miejscu rzekę, a na skale odcisnął się ślad jego kierpców.
• Kolejna legenda dotycząca Przełomu: ujście rzeki podobno wyrąbał mieczem sam Bolesław Chrobry.
• Z powodu zawalenia stropu, Zamek Pieniny na Zamkowej Górze został zamknięty aż do odwołania.
• Jeszcze przed I wojną światową, w ruinach Zamku Pienińskiego powstała tzw. „Pustelnia Pienińska”, w której do 1949 roku rzeczywiście mieszkał pustelnik.
• Według legendy, w Wąwozie Szopczańskim górale uratowali króla Jana Kazimierza przed Szwedami. W wąwozie były także kręcone sceny do „Potopu” Jerzego Hoffmanna.

Chcesz dowiedzieć się więcej o górach w Polsce?
Przeczytaj nasz artykuł – Góry w Polsce – Opis Pasm Górskich, Najwyższe Szczyty, Przewodnik turystyczny

Orla Perć to znany miłośnikom wspinaczki wysokogórskiej szlak turystyczny w Polsce. Znana również jako polska Via Ferrata, Orla Perć stanowi prawdziwe wyzwanie. Przez wielu uznawana za najniebezpieczniejszy szlak w Polsce. Na szlaku znaleźć się mogą tylko osoby, które nie boją się znacznej ekspozycji. Jakie krajobrazy odkrywa przed nami Orla Perc? Czy jesteś gotowy na to wyzwanie? Prezentujemy wszystkie przydatne informacje na temat szlaku!

Historia Orlej Perci

Zastanawialiście się kiedyś, jak doszło do powstania szlaku Orlej Perci w Polsce? Powstanie całej Orlej ma wydźwięk mocno patriotyczny, ponieważ trasa powstała w czasach kiedy granice Polski były jeszcze nieco inne i bardzo chciano podkreślić potęgę i piękno naszych ojczystych terenów. Tak powstało 8 kilometrów bardzo niebezpiecznej trasy, którą dzisiaj uważa się za jedną z najstarszych dróg typu Via Ferrata w Europie. Niektórzy uważają, że nazywanie Orlej Via Ferratą nie jest odpowiednie, ponieważ na szlaku nie znajdziemy wszystkich elementów, które powinny znajdować się na Via Ferracie. Tak czy inaczej, do dzisiaj ten długi odcinek między przełęczą Zawrat i przełęczą Krzyżne stanowi jedną z najbardziej popularnych atrakcji dla miłośników adrenaliny. Orlą doceniają nie tylko Polacy, ale również śmiałkowie z zagranicy. Nic dziwnego, ponieważ trasa potrafi dostarczyć mnóstwa emocji.

Pierwszy odcinek szlaku Orlej oznakowano w 1847 roku. Za oznaczenia pierwszego odcinka, a także kilku następnych, odpowiadał miłośnik Tatr i doświadczony w tym względzie Walery Radzikowski. Pomysłowy taternik wyznaczył także szlaki na dzisiejszej Słowacji i Czechach, ale niektóre zostały wyłączone z użycia. Uznano je za zbyt ryzykowne i niebezpieczne i nikt nie ma sposobności przemierzyć ich dzisiaj. Te szlaki dały początek dzisiejszej Orlej Perci. Swoją cegiełkę dołączył również inny człowiek: Franciszek Henryk Nowicki nie był taternikiem, a pisarzem i poetą, który jako prawdziwy miłośnik piękna, zaproponował powstanie charakterystycznej trasy przez piękne tereny Tatr. Kiedy swoją propozycję zaprezentował Towarzystwu Tatrzańskiemu, jego pomysł przyciągnął uwagę księdza Walentego Gadowskiego. Ksiądz był prywatnie taternikiem i pomysł pisarza bardzo przypadł mu do gustu.

Tak za słowami pojawiły się czyny i w 1903 roku, dwa lata po pomyśle Nowickiego, rozpoczęto prace nad powstaniem profesjonalnej trasy turystycznej. Ksiądz Gadowski miał pełne poparcie Towarzystwa Tatrzańskiego. Połączono zatem istniejące odcinki, które wytoczono dawniej i uzupełniono trasę Orlej Perci o nowe odcinki, które wyznaczył sam Gadowski. Prace trwały ostatecznie aż do 1911 roku. Po tym czasie ksiądz rozkręcił się na dobre i wyznaczył jeszcze wiele innych szlaków, pozostawiając Orlą do użytku turystów i śmiałków. Ta historia może być dowodem na to, jak wiele może dokonać człowiek, jeśli nie brak mu odwagi. Liczy się także cierpliwość. Ksiądz Gadowski nie wyznaczył trasy w miesiąc, a cierpliwie poznawał nowe ścieżki i tereny, by każdy odcinek był sensowny i możliwy do przebycia.

Szlak Orlej Perci, jak się tam dostać?

Słynny polski szlak turystyczny Orla Perć znajduje się na terenie Małopolski i należy do części Tatr Wysokich, które są celem wielu wycieczek i oprócz Orlej Perci znajdziesz tam wiele mniej ryzykownych atrakcji. Jak się dostać w rejon niebezpiecznego szlaku?

Będąc w polskich Tatrach warto zadbać o nocleg w Dolinie Pięciu Stawów. Ze znajdującego się tam schroniska jest najbliżej do pierwszego punktu na szlaku: przełęczy Zawrat. Inną możliwością jest schronisko Murowaniec, które znajduje się na terenie Doliny Gąsienicowej. Ze względu na długość szlaku turystycznego (Orla Perć ma 4,3 km długości, a przejście całego szlaku zajmuje około 10 godzin), trasę dzieli się na 3 części. Po jednej części na każdy dzień. Chociaż cały szlak turystyczny można przejść również w 1 dzień jest to odradzane. Wysiłek i obciążenie, jakie towarzyszą pokonywaniu Orlej Perci może okazać się zbyt duży nawet dla turysty o bardzo dobrej kondycji. A przecież nie o to chodzi na wycieczkach tego typu, by ryzykować swoim zdrowiem. Trzy dni wędrówki dają możliwość pokonywania trasy we własnym tempie. W dodatku mamy pewność, że nie przegapimy żadnego pięknego widoku, jaki ukaże się nam po drodze.

Do roku 2018 dostępny był jeszcze jeden szlak, którego punktem początkowym był Kasprowy Wierch i Świnica. Szlak ten został zamknięty do odwołania, ponieważ w tamtym czasie doszło do oberwania się skały. Odcinek oceniono jako zbyt niebezpieczny i dzisiaj nie wiadomo, jaka będzie przyszłość tego szlaku. Była to zdecydowanie najtrudniejsza i najniebezpieczniejsza trasa. Nie wiadomo jeszcze, jak bardzo zamknięcie tej trasy wpłynęło na ilość śmiertelnych wypadków na Orlej Perci. Przez wszystkie lata istnienia szlak turystyczny pochłonął najwięcej żyć, biorąc pod uwagę statystyki całych Tatr. O tym, dlaczego na Orlej Perci ginie tak wiele osób, opowiemy sobie niżej.

Szlak turystyczny Orla Perć

Wspinaczka wysokogórska stała się w ostatnich latach bardzo popularna, a łatwy dostęp do relacji w mediach i imponujących zdjęć prosto z górskich szczytów powodują, że coraz więcej osób chce zmierzyć się z własnymi lękami i także doświadczyć pięknych widoków z góry. Dla wielu ludzi długie i mozolne przygotowania do wspinaczki nie są atrakcyjne. Przynajmniej nie tak, jak efekt końcowy, czyli szczyt, który mamy przed oczami, myśląc o górach. Niestety właśnie te czynniki powodują, że na trudne szlaki porywa się coraz więcej niedoświadczonych i źle przygotowanych osób.

Orla perć: szlak z wieloletnią historią od początku był usprawniany i wzbogacany wieloma zabezpieczeniami. Nie miało to jednak uzdatnienia drogi dla niedoświadczonych, niefrasobliwych turystów. Orla Perć była i na zawsze pozostanie szlakiem dla doświadczonych alpinistów. Decydując się na „spacer” Orlą Percią bez odpowiedniej wiedzy, umiejętności i przygotowania, świadomie kierujesz się w stronę ryzyka znacznie większego niż to, o którym mówi się, mając na myśli Orlą Perć. A skoro mamy za sobą ten lekko moralizatorski wstęp (musicie wybaczyć, chodzi wyłącznie o Wasze bezpieczeństwo!), możemy przejść do opisu słynnego szlaku oraz tras, którymi możesz podążyć!

Jak wygląda szlak Orla Perć?

Jak wspominaliśmy wyżej, na szlak Orlej Perci możemy dostać się z 2 najdogodniejszych miesjc: Doliny Pięciu Stawów Polskich lub schroniska Murowaniec z Doliny Gąsienicowej. Stamtąd dostajemy się na Zawrat i dalej maszerujemy w kierunku celu naszej przjemnej, acz ryzykownej i wymagającej wędrówki. Warto wspomnieć, że to właśnie trasa z Doliny Pięciu Stawów jest tą najpopularniejszą. Dla Waszej wygody i jasności opisu, podzieliliśmy trasę Orlej na 10 odcinków i króciutko opisaliśmy każdy z nich. Całą drogę można opisać jako zmienną. Spotkamy na swojej drodze odcinki dosyć proste, a spotkamy również niebezpieczne mimo szeregu zabezpieczeń i żelaznych wspomagaczy. Całą trasę towarzyszyć nam będą piękne widoki i krajobrazy. Początkowo przez większą część trasy będziemy podążać żółtym szlakiem, a czasami będzie to trasa oznaczona kolorem czerwonym lub czarnym.

Pierwszy odcinek: Mały Kozi Wierch

Mały Kozi Wierch nosił kiedyś nazwę Zamarłej Turni. Trzeba przyznać, że obecna nazwa jest przyjemniejsza. I chociaż to pierwszy etap wędrówki już jest niebezpiecznie. W tej okolicy zginęło już 6 osób a dane te pochodzą sprzed kilku lat. Pamiętaj, że także ten odcinek wymaga od Ciebie uwagi i rozsądku. Wynagrodzi Ci to przepięknym widokiem. Szczy znajduje się na poziomie 2228 m n.p.m. i daje widok na bardzo szeroką panoramę. Z tego miejsca możemy cofnąć się do Doliny Pięciu Stawów specjalną granią. Dwie pozostałe granie prowadzą dalej na szlak Orlej Perci.

Drugi odcinek: Żydowski Żleb, Zmarzłe Czuby, Zmarzła przełęcz

Żydowski Żleb nosi również nazwę Honoratka. Szlak turystyczny Orlej Perci podąża żółtym szlakiem przez górną część Żlebu, który opada w dół Doliny Gąsienicowej. Dalej droga prowadzi przez Zmarzłe Czuby, które są częścią wschodniej grani Małego Koziego Wierchu. Zmarzła Przełęcz oddziela ten odcinek od Zamarłej Turni, jak obecnie nazywa się bardzo słynny odcinek ściany, która przez bardzo długi czas była uważana za niemożliwą do zdobycia. Południowa ściana Turni prezentuje się naprawdę przerażająco, a niedowierzanie wzbudza fakt, że w historii dokonano przejścia jej powierzchni bez żadnego zabezpieczenia! Nie radzimy tego powtarzać. Osobą, która pokonała ścianę w ten sposób nie był żaden słynny wspinacz, a człowiek, który w tamtym czasie nie miał jeszcze doświadczenia wspinaczkowego. Z powodu tego dokonania (przeszedł ścianę w ten sposób aż 2 razy) Jerzy Leporowicz jest dzisiaj znany, chociaż od jego dokonania minęło około 90 lat!

Trzeci odcinek: Kozia Przełęcz, Kozie Czuby, Wyżnia Kozia Przełęcz

Kozia Przełęcz ma zaledwie 2 metry szerokości, a jej przejście wspomaga szereg zabezpieczeń. Przez Kozią Przełęcz nie jest łatwo przejść, a w miejscu, gdzie biegnie trasa miało miejsce kilkanaście bardzo niebezpiecznych wypadków. Przez Kozią Przełęcz przechodzi się żółtym szlakiem w kierunku Kozie Czuby. Wyżnia Kozia Przełęcz jest ostatnim etapem, który prowadzi nas prosto do Koziego Wierchu. Przez Kozią Przełęcz przechodzi się dość niewygodnie, ponieważ nie ma tam za wiele przestrzeni i wygodnych pomocy. Ryzykowne są również Kozie Czuby, które składają się z pionowej ścianki stromo pod górę.

Uwaga: Z Koziej Przełęczy można zawrócić do Doliny Pięciu Stawów żółtym szlakiem i przerwać dalszą wędrówkę. Trasa na Kozi Wierch nie daje nam już możliwości zawrócenia ze ścieżki.

Czwarty odcinek: Kozi Wierch – Przełączka nad Buczynową Dolinką – Żleb Kulczyńskiego

Kozia Przełęcz, Kozi Wierch: wspinaczka Orlą Percią prowadzi nas od jednego pięknego miejsca w kolejne i tak cały czas. Warto wiedzieć, że Kozi Wierch jest najwyższą górą, która w całości znajduje się w Polsce i nie musimy jej z nikim dzielić. Przed wspinaczką na Kozi Wierch nie jest dane nam odpocząć, ponieważ opuszczając Wyżnią Kozią Przełęcz od razu musimy wspinać się dalej na Kozi Wierch po pionowych ścianach. Na tym odcinku jest stromo i niebezpiecznie.

Kozi Wierch zostawiamy za sobą, wędrując wzdłuż bocznej grani, podążając za szlakiem czerwonym i czarnym. Odcinek aż po Zadni Granat jest uważany za najłatwiejszą część trasy. Male trudności mogą zacząć się dla nas, kiedy zaliczona zostanie Przełączka nad Buczynową Doliną. Po jej lewej stronie schodzi Żleb Kulczyńskiego a z drugiej strony spogląda nam w oczy zapierająca dech w piersiach przepaść. Przepaść nie zagraża nam tak bardzo, jak sam Żleb Kulczyńskiego. Nie jest to odcinek zabezpieczony, ponieważ skały tworzące Żleb Kulczyńskiego są tak ułożone, że całkiem sprawnie można znaleźć wśród nich oparcie. Problem stanowi chwilowa nieuwaga lub poślizgnięcie na kamieniach, o które w górach nietrudno.

Piąty odcinek: Czarne Ściany – Zadni Granat – Pośrednia Sieczkowa Przełączka

Żleb Kulczyńskiego przechodzi w łagodną boczną grań Czarnych Ścian, które dają nam trochę odetchnąć. Wygodnie przechodzimy chodnikiem na Zadni Granat, skąd doskonale widać Kozi Wierch. Pośrednia Sieczkowa Przełączka oddziela Zadni Granat i wiedzie prostą trasą w kierunku Pośredniego Granatu. Dostanie się na szczyt Pośredniego Granatu nie jest trudne i zdecydowania ta trasa pozwala na złapanie oddechu

Szósty odcinek: Pośredni Granat – Skrajna Sieczkowa Przełączka – Skrajny Granat

Pośredni Granat zmusza nas do zejścia przez Skrajną Sieczkową Przełączkę, która jest już trudniejsza. W dół schodzi się o własnych siłach, a strome skały nie są zabezpieczone żadną siecią sztucznych wsporników. Na tym etapie należy być bardzo ostrożnym, zwłaszcza że mamy za sobą dość długą trasę i jesteśmy zmęczeni. Zmęczony człowiek automatycznie staje się mniej skupiony i bardziej podatny na wypadki. Tuż przed Przełączką znajduje się około metrowa przepaść, która jest ubezpieczona łańcuchem. Chociaż przekroczenie jej nie jest ryzykowne, to sam strach i widok przepaści może nam to zadanie bardzo utrudnić. Na szczęście kawałek niżej znajduje się przejście, którym można ominąć charakterystyczne miejsce. Dalej droga jest już stosunkowo prosta, a sam Skrajny Granat oferuje piękne widoki na znajdujące się niżej doliny, między innymi Gąsienicową i Pięciu Stawów.

Wiele osób radzi, by Skrajny Granat był ostatnim odcinkiem na trasie Orlej, jeśli chodzi o pierwszy dzień. I chociaż da się przejść całą trasę w jeden dzień, to wysiłek, jaki musimy z tej okazji podjąć, nie jest wskazany. W końcu nawet tak niebezpieczną trasę pokonujemy dla zastrzyku adrenaliny i swego rodzaju przyjemności. Nie chodzi o to, by pochorować się ze zmęczenia, prawda? Warto udać się na nocleg, a następnego dnia Skrajny Granat może stać się początkowym odcinkiem trasy.

Siódmy odcinek: Granacka Przełęcz – Wielka Orla Turniczka – Orla Przełączka Niżnia – Orla Baszta

Ten etap wspinaczki możesz zacząć następnego dnia lub kontynuować trasę od razu. Druga możliwość jest jednak odradzana zw względu na trudność pozostałego terenu. Jeśli zdecydujemy się, że Skrajny Granat nie będzie ostatnim punktem podróży i zdecydujemy się iść dalej, musimy mieć na uwadze, że nie będzie już możliwości powrotu. Skrajny Granat wiedzie już prosto na koniec Orlej.

Samo zejście ze Skrajnego Granatu nie będzie trudne, mimo osypującego się spod nóg podłoża. Teren zabezpieczony jest dodatkowymi wspornikami, jakie stanowią łańcuchy. Granacka Przełęcz zostaje zatem zdobyta raczej bez przeszkód. Znajduje się ona pod ścianą Wielkiej Orlej Turniczki, która jest naszym kolejnym celem. Tutaj również pomagają nam żelazne wsporniki. Orla Przełączka Niżna zostaje zdobyta po pokonaniu dość długiej drabinki, która oczywiście nie jest dziełem natury. Wejście na drabinkę jest proste, ale wymaga pokonania własnych barier lękowych. Orlą Basztę należy obejść granią od południowej strony.

Ósmy odcinek: Pościel Jasińskiego – Buczynowe Czuby – Przełęcz Nowickiego

Pokonujemy zbocze Orlej Baszty i wkraczamy w Pościel Jasińskiego. Ta przyjemna nazwa kryje w sobie zieloną przełęcz. Droga na Buczynowe Czuby nie jest łatwa, mimo szeregu zabezpieczeń. W tym miejscy jest stromo i niebezpiecznie. Wystarczy się poślizgnąć, by zakończyć wyprawę na Orlą nie tak, jak się oczekiwało… Uwaga pozwoli nam dojść szczęśliwie na Przełęcz Nowickiego. Jak bardzo trudna dalej będzie Orla Perć? Mapa może okazać się bardzo pomocna na tym odcinku, jak właściwie na każdym, tworzącym Orlą. Naprawdę warto o niej pamiętać, chyba że wspinamy się z osobą, która świetnie zna całą trasę.

Dziewiąty odcinek: Wielka Buczynowa Turnia – Mała Buczynowa Turnia

Przełęcz Nowickiego stanowiła swego rodzaju granicę między Buczynowymi Czubami a Wielką Buczynową Turnią. Na Buczynową Turnię wspinamy się od południowej strony, charakterystycznym zboczem. Z początku droga jest dość wygodna i prosta, ale szybko pojawiają się szczeliny zabezpieczone łańcuchami. Trudno jest również przedostać się z Wielkiej Turni na Małą Buczynową Turnię. Teren naprawdę łatwo się osypuje, co utrudnia utrzymanie równowagi. Pod koniec ścieżka znowu staje się łatwiejsza, a my szybko zmierzamy do końca naszej wymagającej wycieczki.

Na każdym odcinku trasy może zdarzyć się mały zator spowodowany dużą ilością turystów, którzy zdecydowali się na wysiłkowy spacer Orlą. Warto zaopatrzyć się w cierpliwość, nikogo nie pospieszać i nie pospieszać również siebie. W towarzystwie trzeba zwiększyć swoją uwagę i pilnować, by nie potrącić sąsiada lub samemu nie zostać potrąconym.

Dziesiąty odcinek: Ptak – Kopa pod Krzyżnem – Przełęcz Krzyżne

Kiedy zdobędziemy szczyt Małej Buczynowej Turni, będzie już znacznie łatwiej. Najpierw jednak należy zmierzyć się z dość silną ekspozycją. Łagodnie i ostrożnie należy przejść Turnię Ptak i Kopę pod Krzyżnem, które doprowadzą nas do Przełęczy Krzyżne. Tam kończy się nasza trasa. Żółtym szlakiem możemy skierować się na lewą stronę, gdzie ścieżka prowadzi do schroniska Murowaniec. Możemy również skierować się na stronę prawą, gdzie również żółtym szlakiem dostaniemy się do schroniska w Dolinie Pięciu Stawow.

Niektórzy uważają właśnie ten drugi etap wspinaczki za najpiękniejszy. Bez wątpienia dzieje się w nim więcej. Trzeba jednak przyznać, że także przemykając przez Kozią Przełęcz, patrząc na Kozi Wierch z bliska i oddali: cała trasa jest wspaniałą, godną zapamiętania przygodą.

Orla Perć: jak się przygotować?

Chcąc bezpiecznie przemierzyć Orlą Perć, należy przygotować się nie tylko pod względem sprzętu, ale również własnych umiejętności i kondycji. Właściwie od stanu własnego organizmu trzeba zacząć. Wędrując Orlą Percią stajemy się uczestnikami prawdziwie obciążającej podróży o własnych siłach. Nawet najlepszy strój i buty nie zastąpią nam siły mięśni i wydolności organizmu. Jak zatem przygotować się do starcia z niebezpiecznym, ale niezwykle kuszącym szlakiem turystycznym w Tatrach?

• Uczciwie oceń swoje możliwości kondycyjne i popracuj nad nimi. Podczas przygód na Orlej Perci to właśnie Twoje ciało będzie najważniejszym czynnikiem, na którym będziesz mógł się wspierać.
• Orla Perć będzie na miarę Twoich możliwości, kiedy pierwsze przygody z ekstremalnymi trasami w górach będziesz mieć już za sobą. Zacznij od prostszych szlaków.
• Zadbaj o odpowiedni sprzęt do wspinaczki. Raki i czekany okażą się bardzo pomocne. Mimo usprawnień i zabezpieczeń na szlaku warto mieć również własne pomoce, które dobrze znasz i możesz się nimi sprawnie posługiwać.
• Standardowo, jak to w górach, przydatny będzie odpowiedni strój termiczny. Oddychające, szybko schnące ubrania zapewnią Ci maksymalny komfort podczas przemierzania każdego odcinka na szlaku Orlej Perci.
• Nie zapomnij również o butach z twardą podeszwą, które będą chronić stopy przed skaleczeniem na szlaku.
• Mierząc się z Orlą Percią, koniecznie należy również pamiętać o mapie i jedzeniu. A jak o jedzeniu mowa to również zapasy wody są niezbędne, by wycieczka z domieszką adrenaliny miała pomyślne zakończenie.

Przez wielu Orla Perć nazywana jest polską Via Ferrata, jednak mimo udogodnień i zabezpieczeń, Orlą można uznać za znacznie trudniejszą. Każdy odcinek wymaga nie tylko doskonałej techniki, umiejętności, ale również odwagi. Wspinamy się po bardzo eksponowanym szlaku i mamy świadomość tego, że jest to miejsce, w którym z łatwością można stracić życie. Należy więc przygotować się nie tylko od technicznej strony, ale również zadbać o własną kondycję psychiczną. Wspinaczka górska to nie skok na bungee. Tutaj bardzo dużo zależy od Ciebie, a spadanie w dół, mimo zabezpieczenia, może skończyć się bardzo poważnymi obrażeniami.

Specjaliści mocno zwracają uwagę, by nie ignorować niebezpieczeństw, jakie mogą stać się naszym udziałem na trasie Orlej. W sieci można znaleźć również specjalny film przygotowany przez Tatrzański Park Narodowy i Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe. Film pokazuje, jak należy odpowiednio przygotować się do wyprawy i jak sobie ją podzielić, zgodnie z własnymi możliwościami. Specjaliści zwracają uwagę, że najczęstszą przyczyną wypadków jest nieodpowiednie przygotowanie: niedostatki sprzętowe, brak umiejętności oraz niedostateczna kondycja. Blisko 10% wypadków na całej trasie stanowią zasłabnięcia!

Orla Perć pogoda

Nawet dzieci wiedzą, że pogoda w górach zmienną jest. To nie pogłoska i nie stereotyp. Słoneczny dzień w jednej chwili może zmienić się w pogodę zagrażającą ludziom na szlaku Orlej Perci. Czy można ochronić się przed tym ryzykiem? Tak. Należy sprawdzać aktualne dane pogodowe i odpowiednio planować wycieczkę. Kiedy prognozy pogody mówią, że lepiej nie pojawiać się tego dnia na szlaku, posłuchaj ich. Sam deszcz może spowodować wiele ryzyka, ponieważ stwarza idealne warunki do utraty równowagi. Poślizgnąć się na skałach jest łatwo również w pełnym słońcu, to fakt, ale w czasie deszczu możemy nie zapanować nad stratą równowagi.

Najlepiej na Orlą Perć wspinać się oczywiście w sezonie letnim, kiedy ryzyko ulewnych deszczy jest niewielkie, a pogoda całkiem przyjemna. Oczywiście wspinaczka w pełnym słońcu również ma swoje wady. W żadnym wypadku nie można zapomnieć o nakryciu głowy i odpowiedniej ilości wody. Kiedy zostawimy Kozi Wierch za sobą, trasa będzie stawała się coraz mniej stabilna. Osypujące się drobne skałki będą znacznym utrudnieniem, na które nie ma wpływu pogoda. Czy słońce, czy deszcz, łatwo w tych rejonach o niebezpieczny poślizg. Ładna pogoda oferuje oczywiście piękniejsze widoki i więcej możemy zobaczyć podczas wędrówki. Bądźcie jednak przygotowani na to, że na niektórych, mocno eksponowanych odcinkach, nie będziecie mieli odwagi, by uwolnić ręce od trzymania skał i zrobić kilka zdjęć.

Czy Orla Perć to szlak dla każdego?

Informacje o tym, że Orla Perć to miejsce śmiertelnych wypadków znacznie przekraczających średnią jednych odstrasza, a dla innych stanowi wyzwanie. Czy to szlak dla każdego? Oczywiście nie. Czy można komuś zabronić wejścia na Orlą Perć? Niestety nie. Jak się domyślacie, przyczyną wielu nieszczęśliwych zdarzeń na szlaku turystycznym nie jest jego trudność, a brak rozwagi ze strony turystów. Co było i jest najczęstszą przyczyną wypadków na słynnym odcinku?

• Kiepska ocena własnej kondycji i umiejętności. Ludzie zdają się zapominać, że są tylko ludźmi, co doprowadza do dotarcia na sam skraj własnej wytrzymałości. Przyczyną wielu wypadków jest zmęczenie lub poddanie się organizmu.
• Kolejną przyczyną nieszczęść na Orlej Perci jest złe przygotowanie do wędrówki. Brak odpowiedniej ilości jedzenia i wody, zły strój, brak mapy i akcesoriów, które w chwilach podbramkowych stanowią nieocenioną pomoc.
• Za część wypadków na Orlej Perci odpowiada oczywiście sama natura. Lawiny, zła pogoda, osuwające się skały.
• W górach należy zachować ogromną uwagę i poruszać się ostrożnie. Brak odpowiedniej czujności wiele osób przypłaciło życiem. Na śliskiej powierzchni szlaku niezwykle łatwo jest się poślizgnąć i nie potrzeba żadnej większej filozofii, by to zauważyć.

Do wszystkich, którzy nie mają pewności do tego, jak daleko sięgają ich zdolności kondycyjne i wspinaczkowe, apelujemy o wybranie innych szlaków, których w Tatrach jest przecież mnóstwo. Orlą Perć zawsze będzie można przemierzyć za kilka lat, stosując się uprzednio do odpowiednich przygotowań. Góry od lat pokazują, że są zupełnie nieprzewidywalnym dziełem natury. Człowiek może co prawda dostać się na najwyższy szczyt, natomiast nie oznacza to, że cokolwiek choć trochę poskromił góry. Na górskich wysokościach człowiek jest delikatny i bezwolny niemal jak trzcina na wietrze. To oczywiście zapewnia niesamowite uczucie adrenaliny, jednak nadmiar adrenaliny niekoniecznie jest zdrowy, co trzeba mieć na uwadze.

Niektórzy wspominają Orlą jako drogę przez góry, która jest bardzo trudna do pokonania i niebezpieczna. Inni z kolei uważają, że wędrówka przez skalne półki i szczeliny wcale nie była tak wielkim wyzwaniem, jak się spodziewali. Ostateczny wniosek na pewno zależy od stopnia przygotowania, doświadczenia oraz pogody, na jaką się w górach trafiło. Jednym słowem, przygotowanie to więcej jak połowa sukcesu. Czy warto zdecydować się na taką przygodę? Jeśli masz już za sobą podobne doświadczenia i nie będziesz w górach pierwszy raz: zdecydowanie tak! Nieco inaczej rzecz ma się, kiedy Orla ma być dla Ciebie pierwszą sposobnością poznania gór. Wtedy na pewno musisz zacząć od czegoś o wiele prostszego i oczywiście bezpieczniejszego.

Zdjęcia pochodzą z serwisu Pixabay.pl

Położenie szczytu

Sarnia Skała to niby niepozorny wysokościowo, ale znany i powszechnie lubiany przez turystów szczyt Tatr, znajdujący się na wysokości 1377 m n.p.m. Jest on częścią szczytów reglowych Góra umiejscowiona jest między Doliną Białego a Doliną Strążyską. Sarnia Skała wraz z dwoma innymi szczytami, Nosalem i Wielkim Kopieńcem, należy do najpiękniejszych i najpopularniejszych szczytów reglowych w okolicy Zakopanego. Topograficznie Sarnia Skała to skalista grań, zbudowana ze skał zwanych wapieniami dolomitowymi.

Nazwa Sarnia Skała

Sarnia Skała nazywana była wcześniej Małą Świnicą, Świniczką lub też Świnią Skałą. Nazwa, którą obecnie się stosuje, pochodzi bezpośrednio od wyglądu skałki, podobnej do sarny lub też rogów rogacza. Dawniej roiło się w tutejszych okolicach od poszukiwaczy skarbów, ze względu na tajemniczy wygląd szczytu, a na skałkach do tej pory gdzieniegdzie zachowały się wyryte przez nich znaki.

Sarnia Skała a przyroda

Wśród botaników okolice Sarniej Skały to bardzo znane i interesujące miejsce, ze względu na występowanie tu wielu rzadkich roślin. Zaliczyć do nich można sosnę drzewokosą, jarząb nieszypułkowy oraz liczne rośliny wapieniolubne, m.in. wierzbę alpejską i jaskier alpejski. Czasem wręcz odbywają się tu zloty botaników. Na stokach Sarniej Skały i w okolicach sztucznie wprowadzono modrzewia japońskiego i drzewiastą kosodrzewinę. Zachodzi tu zjawisko obniżenia wszystkich pięter roślinności o nawet 200m! Spowodowane jest to zacienieniem przez imponujące ściany Giewontu, a także silnymi wiatrami.

Wejście na Sarnią Skałę

Wejście na Sarnią na wysokość 1377 m n.p.m bywa nazywane spacerem, i jest polecane na wędrówki z dziećmi, a nawet na pierwsze tatrzańskie wyprawy zimowe. Łączny czas przejścia w górę i dół, niezależnie od wybranej trasy, zajmuje mniej więcej pół dnia . Znaczna część trasy prowadzi skalistymi schodami. Od wylotu Doliny Białego i Doliny Strążyskiej prowadzi trasa bezpośrednio na Czerwoną Przełęcz. Stamtąd już tylko kilkanaście minut do Sarniej Skały.

Wejście od strony Doliny Strążyskiej

Od Doliny Strążyskiej do czarnego szlaku (Drogi nad Reglami) prowadzi szlak czerwony dnem doliny. Droga jest dłuższa i bardziej stroma niż w przypadku wejścia od Doliny Białego, ale za to samo dojście jest nieco łatwiejsze. Dolina Strążyska, wraz z Doliną Białego, to jedna z najpiękniejszych i najczęściej odwiedzanych tatrzańskich dolin reglowych. W jej górnej części położony jest Wodospad Siklawica.

Z Centrum Zakopanego do początku trasy (budki Tatrzańskiego Parku Narodowego, w której zakupimy bilety), czas przejścia wynosi ok. 30 – 35 minut. Po niedługim oczom ukazuje się Dolina Strążyska: szlak jest zalesiony bukami i jodłami, a dnem płynie Strążyski Potok. Po drodze znajduje się Skałka Jelinka z zamocowaną płaskorzeźbą i tablicą upamiętniającą Edwarda Jelinka, czeskiego publicystę. Czerwoną trasą docieramy do Polany Strążyskiej. Stąd można odbić i przejść kilka minut oznakowaną na żółto wąską kamienną ścieżką do Wodospadu Siklawica. Wodospad złożony jest z dwóch ścian i liczy 23 m wysokości. Nazwa wywodzi się od większego Wodospadu Siklawy, znajdującej się w Dolinie Pięciu Stawów. Po odwiedzeniu wodospadu, należy wrócić tą samą ścieżką, wejść z Polany na czarny szlak i nim podążać dalej do Czerwonej Przełęczy.

Wejście przez Dolinę Białego

Dolina ta jest uznawana za jedną z bardziej malowniczych reglowych dolin, według niektórych jest to trasa ciekawsza krajobrazowo i bardziej urozmaicona, po drodze napotkamy też więcej mostków i strumyków, co może stanowić niezłą atrakcję dla dzieci.

Warto jednak wiedzieć, że tutaj jeden z etapów to stosunkowo strome ziemne wejście z zakolami. W razie deszczu i podmoknięcia terenu, może być on śliski i trudny do pokonania.

Przez dolinę idziemy szlakiem żółtym. Wzdłuż trasy przepływa Biały Potok. Za jednym z wodospadów trasa skręca w prawo i tutaj ścieżka przestaje być spacerowa, gdyż zwiększa się jej nachylenie. Po kilkunastu minutach stajemy przed zakrętem, a z lewej strony dochodzi do nas Ścieżka nad Reglami. Skręcamy w prawo i wchodzimy na szlak czarny, który wznosi się do Czerwonej Przełęczy.

Trasę możemy także rozpocząć w Kalatówkach. Odchodzimy od nich czarnym szlakiem, i kierujemy się leśnym zboczem Małej Krokwi. Liczne zakręty stromej ścieżki prowadzą nas na Przełęcz Białego. Idąc dalej lasem, po kilku drewnianych kładkach schodzimy na Polanę Białego, gdzie dołącza szlak żółty z samej Doliny. Dalej kierujemy się jak w powyżej opisanej trasie, na Czerwoną Przełęcz.

Z Czerwonej Przełęczy na szczyt Sarniej Skały

Czerwona Przełęcz oferuje chwilę odpoczynku na drewnianych ławkach. Ponieważ w okolicznej ziemi występują związki żelaza, ziemia barwi się na czerwono i stąd nazwa przełęczy. Droga na Sarnią Skałę nie zajmie już dużo czasu – zaledwie piętnaście minut. Na trasie powoli kończy się zalesienie, a zaczyna otaczać nas piętro kosodrzewin. Dzięki temu naszym oczom ukazują się odsłonięte panoramy górskie. Im bliżej Sarnia Skała, tym trudniejsze podejście, a w ostatnim etapie jest już bardzo stromo i wspinamy się po skałach bez żadnych sztucznych ułatwień. Ten etap jest wymagający kondycyjnie. Wreszcie ona, Sarnia Skała: szlak doprowadził nas do celu na wysokość 1377 m n.p.m. Po osiągnięciu szczytu, na pierwszym planie z Sarniej Skały możemy podziwiać imponującą 600-metrową północną, urwistą ścianę Giewontu. Z drugiej strony widok na kotlinę z Zakopanem i całe Podhale. Warto zwrócić uwagę na panoramę Tatr Wysokich ze szczytami Koziego Wierchu, Granatów i Żółtej Turni. W kierunku zachodnim ujrzymy nawet odległy, legendarny Kominiarski Wierch. Co jest takiego nietypowego w tym szczycie…? Na Kominiarski Wierch nie prowadzi żaden oznakowany szlak. Dodatkowo, masyw ten nie jest może najwyższy, ale za to góruje aż nad sześcioma dolinami.

Powrót z Sarniej Skały

Początkowo mamy tylko jedną drogę zejścia z Sarniej Skały i musimy kierować się tym samym szlakiem, którym weszliśmy. Dwóch dolin nie dzielą spore odległości, dlatego szybko i bez problemu dojdziemy do parkingów lub autobusów z jednej do drugiej. Warto wchodząc od jednej strony, zejść drugą, tworząc swoistą pętlę, aby jak najbardziej zachłysnąć się tutejszymi atrakcyjnymi widokami.

Powrót przez Dolinę Białego

Gdy panorama Tatr nasyci już oczy, zgodnie z drogowskazem należy kierować się w lewo. Wąską stromą ścieżką docieramy do rozwidlenia szlaków na Polanie Białego. Tutaj możemy czarnym szlakiem zejść także do Polany Kalatówki. Kierujemy się jednak żółtymi drogowskazami i schodzimy w dół, zboczem niewielkiego, zalesionego, wzniesienia zwanego Igłą (1207 m). Kilkukrotnie przekraczamy po drodze Biały Potok. Za bramą budki Tatrzańskiego Parku Narodowego skręcamy w lewo w Drogę pod Reglami. Stąd już tylko kilkanaście minut zejścia.

Kolor biały w nazwie doliny pochodzi od płynącego tą doliną potoku, który tworząc liczne małe kaskady, na jasnych kamykach rzeczywiście wygląda na biały. Inne źródła mówią, że to dlatego, że woda silnie się pieni, aż do białości. Z Doliny tej możemy udać się na krótki spacer w stronę zakopiańskich skoczni narciarskich, co będzie dodatkową atrakcją i umileniem wycieczki.

Powrót przez Dolinę Strążyską

Gdy Sarnia skała zostanie już zdobyta, a wszystkie widoki obejrzane i uwiecznione, powrót rozpoczynamy tą samą trasą co wejście, do Czerwonej Przełęczy. Tutaj skręcamy w prawo, w stronę Doliny Strążyskiej. Ścieżką w środku lasu podążamy tak długo, aż dotrzemy na Polane Strążyską. Jeśli nie wchodziliśmy tą trasą i nie obejrzeliśmy Wodospadu Siklawica, teraz warto odbić w lewo i po kilku minutach ujrzeć kaskady jego wody. możemy też podążać dalej, aż do doliny. Dolina Strążyska nazwą nawiązuje do historii, ponieważ wypasano tutaj owce. słowo strąga oznacza po prostu zagrodę do dojenia tychże zwierząt.

Dla kogo wyprawa?

Trasy na Sarnią Skałę można nazwać podejściem dla każdego. Są one bardzo popularne i nie przysparzają trudności nawet początkującym. Sarnia Skała nie jest wymagająca technicznie, warto mieć dobrą kondycję, ale przy powolnym podejściu w dobrych warunkach nawet osobom mniej wprawionym uda się zdobyć szczyt. Również zimą można skorzystać z tego szlaku, pamiętając jednak o uwzględnieniu zagrożeń lawinowych i zwiększenia przewidywanej długości wejścia.

Długość trasy to ok. 9 km, a suma wzniesień wynosi ok. 500 m. Czas przejścia na Sarnią Skałę w porze letniej to mniej więcej 3 h 40′ do 4 h.

Inne atrakcje na trasie do Sarniej Skały

Wielka Krokiew i ścieżka pod Reglami

Wielka Krokiew to oczywiście najsłynniejsza w Polsce skocznia narciarska, a wręcz symbol architektoniczny. Dla odwiedzających, dostępna jest przy niej kolej linowa, a na szczycie taras widokowy. Tutaj możemy rozpocząć wędrówkę na Sarnią Skałę. W tym celu należy dojść do Doliny Białego, i dalej żółtym szlakiem podążać ku szczytowi Sarniej Skały.

Kolej na Kasprowy Wierch

Wybierając się na Sarnią Skałę przez Kuźnice i dalej Kalatówki, przechodzić będziemy obok stacji kolei na Kasprowy Wierch. Tutaj na wjazd czeka zazwyczaj sporo osób, nawet kilkaset.

Pozostałe możliwości przejścia

Gdy jesteśmy już na Ścieżce pod Reglami, można iść nią dalej aż od Doliny Kościeliskiej lub Doliny Chochołowskiej. Sarnia Skała jest też do zaliczenia… „po drodze” z innego szlaku, na przykład podczas powrotu z Giewontu! To opcja dla bardziej ambitnych i zdecydowanie sprawnych kondycyjnie osób.