Tag: Polecane

Góry każdego roku padają celem wędrówek turystycznych wielu z nas. Najczęściej wybieramy góry popularne, takie, jak Tatry, Beskidy, czy Pieniny. Może w tym roku nadejdzie czas na pewne urozmaicenie? Góry Orlickie są doskonałym pomysłem na spędzenie niezwykłego weekendu, w ciszy, spokoju i bliskości z naturą. Tutaj poczujemy, czym jest naprawdę dziki klimat gór, przejdziemy szlakami, które w ciągu dnia są właściwie puste. Góry Orlickie czekają na każdego!

Gdzie leżą Góry Orlickie?

Góry Orlickie (Orlické hory) są najwyższą częścią Sudetów Środkowych, rozciągającą się na terenie Polski i Czech. Polska część zajmuje bardzo niewielki fragment głównego grzbietu gór, tzw. Czeski Grzebień. Cała reszta pasma gór leży po stronie czeskiej. Do Polski należy także najbardziej znane turystycznie miasto Gór Orlickich, Duszniki-Zdrój.

Góry Orlickie graniczą od wschodu z Górami Bystrzyckimi, dolinami Bystrzycy Dusznickiej i Dzikiej Orlicy. Od zachodu i północnego-zachodu graniczą poprzez Przełęcz Polskie Wrota i dolinę Bystrej z Pogórzem Orlickim. Zachodnia i południowo-zachodnia część gór przechodzi w Przedgórze Orlickie, a na południu Góry Orlickie kończą się na czeskiej wsi Heřmanice.

Najwyższym szczytem pasma Gór Orlickich jest tzw. Wielka Desztna (Velká Deštná) o wysokości 1115 m n.p.m., po stronie polskiej natomiast szczytem o największej wysokości jest Orlica (czeska Vrchmezí) – 1084 m n.p.m.

Długość całego pasma Gór Orlickich wynosi około 50 km.

Klimat i flora Gór Orlickich

Z racji dużego zróżnicowania wysokości, zróżnicowany jest także klimat tych terenów. Najwyższe obszary cechują się ostrym i surowym klimatem, śnieg zalega tam nawet przez 110 dni w ciągu całego roku. Na obszarze pasma gór nie brakuje także terenów o klimacie umiarkowanym i ciepłym, głownie w rejonach o niższych wysokościach. Różnorodność wysokości i klimatu niesie za sobą także bogactwo roślinności. W większości części pasma gór występują sztuczne lasy świerkowe w formie monokultury. Miejscami znajdziemy także lasy mieszane i liściaste, szczególnie buczyny o dużej żyzności, a także lasy jaworowe, młęgi i torfowiska występujące w obniżeniach terenu.

Góry Orlickie, z racji działalności człowieka. są miejscem występowania zbiorowisk nieleśnych, głównie łąk i pastwisk. Pól uprawnych jest tutaj niewiele, a te, które możemy spotkać znajdują się w okolicach Duszniku-Zdroju i Podgórzu. Góry Orlickie cechują się też charakterystycznymi lasami, przez niektórych opisywanymi jako nieco ponure i złowrogie. Dodają one tajemniczości tym terenom, czyniąc je jeszcze bardziej atrakcyjnymi.

Ochrona przyrody Gór Orlickich

Obszar Gór Orlickich objęty jest ochroną CHKO Orlické hory. Celem jest ochrona dobrze zachowanej strefy krajobrazowej grzbietów gór i terenów podgórza. Na uwagę zasługuje tu nie tylko niezwykła fauna i flora tych terenów, ale także pierwotne zbiorowiska roślinne, torfowiska i niezwykła architektura ludowa.

Polski obszar pasma Gór Orlickich należy do obszaru chronionego krajobrazu „Góry Bystrzyckie i Orlickie”. Utworzony został w 1981 roku, swoją powierzchnią obejmuje 22 500 ha. Obejmuje swoim zasięgiem nie tylko Orlické hory (Góry Orlickie), ale też Góry Bystrzyckie i wszystkie znajdujące się na ich terenie rezerwaty przyrody, korytarze ekologiczne, tereny krajobrazowe i utwory geologiczne. Na terenie obszaru chronionego znajduje się wiele pomników przyrody. Występują tutaj piękne urwiska skalne, górskie łąki, potoki, a także atrakcyjne skałki i formy zjawiska krasowego. Na terenie obszaru chronionego znajduje się Rezerwat Przyrody „Torfowisko pod Zieleńcem”.

Polski obszar Orlických hor należy także do obszaru sieci Natura 2000. Celem tego projektu jest ochrona wymierających w regionie i w całym kraju gatunków roślin i zwierząt, które możemy spotkać właśnie tutaj. Wśród nich wyróżnić warto gnidosza błękitnego, storczycę kulistą, arnikę górską czy goryczuszkę czeską.

Turystyczna przyrodniczo-militarna ścieżka dydaktyczna „Betonowa granica”

Turystyczna przyrodniczo-militarna ścieżka dydaktyczna „Betonowa granica” udostępniona została turystom w roku 1988. Przedstawia ona czechosłowackie fortyfikacje, których powstanie datuje się na lata 1935-1938 w rejonie wschodniego fragmentu Gór Orlickich. Cała ścieżka prowadzi wzdłuż grzbietu gór. Na trasie zobaczymy niewielkich wielkości schrony, tzw. rzopiki, a także cztery grupy warowne. Jedna z nich – tzw. Bouda- jest dostępna do zwiedzania dla turystów. Ścieżka ma długość 12 km i prowadzi obok 13 tablic informacyjnych. Początkiem ścieżki jest Mladkov, trasa wiedzie ścieżką w kształcie pętli, jej część pokrywa się z fragmentem tzw. Jiraskovego Szlaku. Sporą atrakcją na szlaku jest radioaktywne źródło księcia Rościsława.

Szlak Aloisa Jiráska

Szlak Jiraskovy jest głównym długodystansowym szlakiem pasma Gór Orlickich. Jest to najstarszy wyznaczony szlak tych gór, istnieje od końca XIX wieku. Dzisiejszą postać szlak przybrał w roku 1921. Prowadzi w okolicach klasztoru benedyktynów w Broumovie, obok czechosłowackich fortyfikacji, a także obok schronisk – Jiraskovej Chaty i Masarykovej Chaty. Cała długość szlaku to około 160 km. Oprócz wspomnianych już interesujących miejsc, po drodze spotkać możemy wiele pomników przyrody, rezerwatów, terenów chronionych. Możemy obejrzeć także piękne panoramy z kilku miejsc widokowych i widokowych wież.

Duszniki-Zdrój – orlickie królestwo muzyki Chopinowskiej

Duszniki-Zdrój to miasto uzdrowiskowe, położone u stóp Gór Orlickich, w dolinie rzeki Bystrzycy Dusznickiej. Jego najwyżej położoną częścią jest Zieleniec. Miasto słynie z wielu ciekawych atrakcji, spośród których prym wiedzie Muzeum Papiernictwa, powstałe w obiekcie starego młyna papierniczego w 1968 roku. Sławny jest także park z Dworkiem Chopina i kolorową, multimedialną fontanną. Rejon parku w roku 1998 został zniszczony przez powódź, jednak jej skutki zostały usunięte, a teren został odnowiony. w Parku odbywa się wiele koncertów fortepianowych, w tym Festiwal Chopinowski, przyciągający najlepszych wykonawców i ogromną publiczność. Dźwięki fortepianu rozbrzmiewające w scenerii parku na długo zapadają w pamięć, nabierając całkiem innego brzmienia.

Przebywając w uzdrowisku, warto zwiedzić kościół św. Piotra i Pawła z XVII wieku, a także kaplicę na Górze Pustelnika z XVIII wieku. Są tu także ruiny zamku Homole, obelisk z popiersiem Chopina i wiele innych, interesujących miejsc. Duszniki-Zdrój to także świetna baza wypadowa na szlaki turystyczne. Wielu turystów właśnie tutaj rezerwuje swój nocleg, wybierając się na pobliskie szlaki turystyczne.

Zieleniec – zimowe królestwo w Górach Orlickich

Zieleniec latem jest przede wszystkim świetnym punktem widokowym. Już z drogi, nawet zza szyb samochodu ujrzeć możemy zapierające dech w piersiach krajobrazy. Wprawne oko dostrzeże nawet Masyw Śnieżnika ze Śnieżką i Czarną Górą. Latem Zieleniec jest cichym, spokojnym zakątkiem. Zaglądali tu tylko prawdziwi koneserzy gór, miłośnicy turystyki rowerowej i pieszej. Tutejsi mieszkańcy latem mają całe ręce roboty – prawdziwy sezon turystyczny rozpoczyna się tutaj dopiero zimą. Wszystko za sprawą działającego tu Ośrodka Narciarskiego Zieleniec Ski Arena, największego ośrodka narciarskiego w Polsce. To właśnie zimą robi się tłoczno, na parkingu zaczyna brakować miejsc, a schroniska wprost pękają w szwach. Wszyscy miłośnicy zimowych szaleństw chcą poszusować na wspaniale przygotowanych trasach narciarskich. Zimą aż trudno uwierzyć, jaki spokój panował tutaj latem, gdy turystów było tu jak na lekarstwo.

Obecnie Zieleniec jest częścią miasta Dusznik-Zdrój. Oprócz narciarstwa, prężnie rozwija się tu także kolarstwo. Zieleniec jest bowiem jedną z miejscowości, leżących na szlaku kolarskim w Polsce. Każdego roku polska kadra kolarzy przybywa właśnie tutaj, by trenować swoją kondycję i formę. Każdego roku w Zieleńcu odbywa się kolarski „Klasyk Kłodzki – Mistrzostwa Polski w Maratonie Górskim”. Jest to jeden z najtrudniejszych, najcięższych maratonów kolarskich w Polsce. Każdego roku bierze w nim udział około 400 uczestników. Cyklicznie odbywają się tu także Otwarte Mistrzostwa Dolnego Śląska w Maratonie MTB (Memoriał im. Artura Filipiaka).

Jak wejść na Orlicę?

Orlica jest najwyższym szczytem polskiej części pasma Gór Orlickich. Szczyt ten należy do tzw. Korony Gór Polski, z tego względu jest bardzo chętnie odwiedzany przez turystów. Wejście na szczyt rozpoczyna się tuż obok wjazdu do Zieleńca. Wycieczkę możemy rozpocząć z parkingu w Zieleńcu. Poruszamy się szlakiem zielonym. Nie jest on zbyt trudny, ma jedynie kilka nieco bardziej wymagających fragmentów. Poruszamy się wygodną, leśną drogą, po 40 minutach marszu skręcamy ostro w lewo, prosto w las. Warto zaznaczyć, że szczyt Orlicy znajduje się poza oznaczonym szlakiem – od momentu odbicia w lewo po około 10 minutach będziemy na szczycie.

Szlak na Orlicę jest łatwy i krótki, doskonale nadaje się do wejścia z dziećmi. Z pewnością nikomu nie sprawi trudności.

Jak zdobyć szczyt Wielka Desztna?

Wielka Desztna (1115 m n.p.m.), najwyższy szczyt całych Gór Orlickich, jest częstym celem pieszych wędrówek turystycznych. Trasa na wierzchołek wiedzie od Zieleńca, obok tzw. Masarykovej Chaty, aż na sam szczyt. Trasa w jedną strone ma długość 5 km. Wycieczka na szczyt i z powrotem do Zieleńca zajmie nam około 4h. Wyprawę rozpoczynamy od parkingu Pod Hutniczą Kopą w Zieleńcu. Znajduje się on tuż przy dolnej stacji wyciągu narciarskiego. Zieleniec sam w sobie jest miejscem pięknym, z uwagi choćby na niezwykłe krajobrazy, które podziwiać możemy już z drogi. Zobaczymy stąd Góry Sowie, Góry Złote, Góry Bystrzyckie, Góry Stołowe, Wzgórza Włodzickie, a także Masyw Śnieżnika ze Ścieżką i Czarną Górą.

Idąc w kierunku szczytu kierujemy się zgodnie z niebieskimi oznaczeniami szlaku. Droga jest bardzo łagodna, za to jednak niezbyt widokowa. Pierwsze ciekawe krajobrazy zobaczymy dopiero po 20 minutach marszu. Wtedy też szeroka droga zmieni się w wąską, mniej wygodną ścieżkę. Po krótkim czasie dotrzemy do polsko-czeskiej granicy, skąd zobaczymy już Masarykovą Chatę. Idziemy dalej, tym razem czerwonym szlakiem, który teraz wiedzie asfaltową drogą. Przez około 3,5km będziemy maszerować po asfalcie, aż wreszcie dotrzemy pod Wielką Desztnę, na którą doprowadzi nas zielony szlak.

Sam szczyt Wielkiej Desztny nie jest zbyt widokowy, jednak jego atutem jest cisza i spokój. Turystów nie ma tu zbyt wielu, można więc wypocząć i nacieszyć się bliskością natury. Kiedyś na szczycie stała wieża widokowa, dzisiaj jednak już nie istnieje. A szkoda, bo z niej widoki były na pewno o wiele bardziej spektakularne.

Masarykova Chata – siedziba ducha Rampušáka

Na trasie warto odwiedzić najbardziej popularne chyba schronisko w Górach Orlickich – Masarykovą Chatę. Zostało ono zbudowane w latach 1924-1925. Tym, co sprawia, że jest tak bardzo charakterystyczne i chętnie odwiedzane jest duża sala jadalna, na której środku stoi drewniany słup z dwoma reliefami. Jeden z nich obrazuje herb Hradca Kralove, a przedstawia czeskiego lwa i literę G. Interesująca jest także wisząca na ścianie rzeźba ducha Gór Orlickich Rampušáka, z którym wiąże się wiele ciekawych legend i opowieści.

Czy warto przyjechać w Góry Orlickie?

Zarówno Góry Orlickie (Orlické hory) jak i okoliczne Góry Bystrzyckie i Pogórze Orlickie to teren, który idealnie nadaje się na wędrówki z dziećmi. Trasy są krótkie i łatwe, właściwie nie ma okazji, by naprawdę się zmęczyć. Wiele osób twierdzi, że wycieczki w Góry Orlickie nie nadają się nawet do treningu przed wyjściami w „prawdziwe góry”, niemniej jednak są to tereny, które zdecydowanie warto jest odwiedzić, by odpocząć i odetchnąć świeżym powietrzem. Orlické hory (Góry Orlickie) to tereny wciąż tajemnicze, dziewicze, w pewnym sensie niezbadane z uwagi na niewielką liczbę turystów. Sprzyja to odpoczynkowi i relaksowi , o jakim możemy zapomnieć w bardzo zatłoczonych Tatrach czy innych popularnych górach. Urlop czy weekend „v Orlických horách ” z pewnością na długo zapadnie nam w pamięć.

Zdjęcia pochodzą z serwisu pixabay.pl

Chcesz dowiedzieć się więcej o górach w Polsce?
Przeczytaj nasz artykuł – Góry w Polsce – Opis Pasm Górskich, Najwyższe Szczyty, Przewodnik turystyczny

Mówiąc o polskich górach, najczęściej wymieniamy Tatry, Beskidy czy Bieszczady. Mało kto wie, że równie urokliwe są także Góry Wałbrzyskie. To niewielkie pasmo śląskich gór nie dorównuje powierzchnią ani wysokością Tatrom czy Bieszczadom, jest jednak niezwykle interesujące, a wciąż nieco niedoceniane. Poznajmy najważniejsze miejsca w ich rejonie, kilka interesujących ciekawostek tego regionu. Poszukajmy Złotego Pociągu, a na koniec popływajmy kajakiem po Jeziorze Bystrzyckim. To wszystko czeka na nas właśnie w Górach Wałbrzyskich.

Położenie geograficzne Gór Wałbrzyskich

Góry Wałbrzyskie są pasmem górskim położonym w Sudetach Środkowych, w południowo-zachodniej części Polski. Całe pasmo leży w granicach naszego kraju, ciągnąc się od Doliny Bobru aż do Doliny Bystrzycy, na długości 35 kilometrów. Góry Wałbrzyskie graniczą od południa z Górami Kamiennymi i Kotliną Kamiennogórską, od zachodu z Górami Lisimi (częścią Rudaw Janowickich). Od południowego-zachodu dochodzą aż do Gór Kaczawskich, a na północy przechodzą łagodnie w Pogórze Wałbrzyskie. Ze wschodniej strony Góry Wałbrzyskie łączą się z Górami Sowimi. Najwyższym szczytem Gór Wałbrzyskich jest Borowa o wysokości 853 m n.p.m. Góry Wałbrzyskie w całości leżą w dorzeczu Odry, w zlewisku Morza Bałtyckiego.

Nazwa „Góry Wałbrzyskie” pochodzi od nazwy Wałbrzycha, który do roku 1999 był miastem wojewódzkim.

Podział Gór Wałbrzyskich

Góry Wałbrzyskie dzielą się na kilka części, z których każda odznacza się niezwykłymi walorami przyrodniczymi.

Masyw Trójgarba i Krąglaka

Masyw Trójgarba i Krąglaka to samodzielny człon Gór Wałbrzyskich. Główny człon masywu, masyw Trójgarba, stanowi tzw. zwornik kilku grzbietów. Pomiędzy te grzbiety wcinają się doliny potoków. Szczyty grzbietów bocznych nie przekraczają wysokości 650 m, a najpopularniejsze z nich to Jagodnik, Gawron czy Węgielnik. Trójgarb jest szczytem głównym i najwyższym, ma wysokość 779 m.

Człon z Kraglakiem jest mniejszy obszarowo. Od szczytu odchodzi kilka niewielkich grzbietów. Wysokość Krąglaka to 693 m.

Masyw Chełmca

Masyw Chełmca stanowi kulminację Gór Wałbrzyskich. Jego wulkaniczne pochodzenie spowodowało ciekawą budowę. Zbocza masywu są strome, wzniesienia stożkowo-kopulaste. Od północnej strony szczyt ma kształt przypominający hełm, stąd prawdopodobnie jego nazwa. Linia grzbietowa masywu jest bardzo charakterystyczna i rozpoznawalna.

Kotlina Wałbrzyska

Kotlina Wałbrzyska jest wąską i długą górską kotliną. Jej zbocza są strome, otaczają je liczne doliny. Jest to rejon silnie uprzemysłowiony. Zobaczymy tutaj stare, niedziałające już szyby kopalniane. Od zachodniej strony nad kotliną góruje Chełmiec.

Góry Czarne

Góry Czarne stanowią północno-wschodni człon Gór Wałbrzyskich. W ich rejonie leży najwyższy szczyt tych gór, Borowa. W Górach Czarnych leży tez wiele innych, niższych szczytów, np. Dłużyca, Dłużyna, Kamienna, czy Klasztorzysko.

Rybnicki Grzbiet

Rybnicki Grzbiet jest niewielkim pasmem Gór Wałbrzyskich, biegnących od północnego zachodu na południowy wschód. Ma pochodzenie wulkaniczne, co sprawia, że jego budowa jest interesująca i charakterystyczna. Przez Rybnicki Grzbiet wiedzie kilka szlaków turystycznych, spośrod których najchętniej odwiedzany jest szlak czerwony z Wałbrzycha przez Borową do Przełęczy po Borową.

Odrobina historii

Mówiąc o Górach Wałbrzyskich, czy w ogóle o terenach Wałbrzycha, większość z nas ma przed oczami kopalnie i szyby. Słusznie, ponieważ od okresu po II wojnie światowej aż do 1998 roku działał tu prężnie przemysł wydobywczy węgla kamiennego i barytu. Po tamtym okresie pozostały stare szyby, które spotkamy podczas wędrówki szlakami i ścieżkami.

W rejonie Gór Wałbrzyskich osadnictwo pojawiło się dość późno, turystyka zaś pojawiła się tu w drugiej połowie XIX wieku. Wtedy to zaczęto odkrywać walory przyrodnicze tych terenów. Powstawały liczne towarzystwa i stowarzyszenia miłośników przyrody tych rejonów, a przykładem może być powstanie w roku 1882 Towarzystwa Górskiego w Jedlinie Zdroju. Uczestnicy towarzystwa zajmowali się wytyczaniem szlaków i ścieżek spacerowych, budowaniem wież i punktów widokowych i szerzeniem wiedzy i zainteresowania Górami Wałbrzyskimi. Wybudowanie w roku 1842 linii kolejowej łączącej Wrocław z Wałbrzychem znacząco wpłynęło na rozwój tutejszej gospodarki, przemysłu oraz turystyki.

Podczas II wojny światowej tereny Gór Wałbrzyskich i samego Wałbrzycha nie ucierpiały zbyt mocno. Warto jednak podkreślić, że popularny dziś wśród turystów Zamek Książ stanowił jeden wielki plac budowy. Pod zamkiem, w skale, wykuto ogromnej długości tunele – schrony. Niektórzy twierdzą, że to właśnie te bunkry i Zamek Książ miał stanowić główną kwaterę Adolfa Hitlera. Tunele budowali więźniowie z obozu Gross Rosen na polecenie Towarzystwa Todt, mającego swoją siedzibę w Jedlince. w tym miejscu dzisiaj mieści się obserwatorium sejsmologiczne Polskiej Akademii Nauk. Przed wejściem zamaskowany jest właz do 40-metrowego szybu, który w zamierzeniu miał być windą.

Fauna i flora Gór Wałbrzyskich

Fauna Gór Wałbrzyskich jest dość uboga, podobna do fauny całych Sudetów. Powodem tego jest prawdpodobnie fakt silnego zurbanizowania znacznych obszarów Gór Wałbrzyskich. Wprawni obserwatorzy mogą tu spotkać sarny, dziki i muflony. Osobliwością fauny tych terenów jest aż 90 gatunków ślimaków. Niektóre z nich właśnie tutaj odkryte zostały po raz pierwszy.

Flora Gór Wałbrzyskich jest zdecydowanie bardziej interesująca. Doliny poprzecinane są potokami, co tworzy idealne miejsce dla rzadkich gatunków roślin. Większość obszarów Gór Wałbrzyskich to tereny leśne i górskie łąki. Z racji działalności kopali, niegdyś było tu ogromne zapotrzebowanie na drewno. Niestety, okazało się, że drzewa bardzo szybko ubywało, a nowe nie wyrastały tak szybko. Ogołocone z drzew stoki nie zatrzymywały wody, ulegając zniszczeniu. Zaczęto wówczas sadzenie szybkorosnących drzew, przeważnie świerków, skąd teraz mamy tu monokulturę świerkową z domieszkami lasu mieszanego.

Runo lasów świerkowych jest ubogie, znacznie bogatsze natomiast jest w piętrze pogórzy. Spotkamy tu połacie fiołka leśnego, wawrzynek wilczełyko, a także piękne goździki kropkowane. Wczesną wiosną ujrzymy śnieżyce wiosenne, a zimowit jesienny jest tutaj pierwszą oznaką nadchodzącej jesieni.

Ochrona przyrody w Górach Wałbrzyskich

W roku 1981 utworzony został Obszar Chronionego Krajobrazu Kopuły Chełmca, Trójgarbu i Krzyżowej Góry. Miał on chronić obszary charakterystycznej dla tych obszarów roślinności. W latach 2007-2008 jednak w miejsce tego obszaru utworzono trzy nowe obszary – Obszar Chronionego Krajobrazu Kopuły Chełmca, Obszar Chronionego Krajobrazu Masywu Trójgarbu oraz Obszar Chronionego Krajobrazu Góry Krzyżowej.

Po II wojnie światowej obszar obejmujący Góry Wałbrzyskie i Góry Kamienne określano mianem Sudety Wałbrzyskie. Dzisiaj pozostałością po tym jest nazwa parku krajobrazowego.

Park Krajobrazowy Sudetów Wałbrzyskich

Utworzony został w 1998 roku. Obejmuje powierzchnię 6493 ha w najwyższej części Gór Kamiennych, w Paśmie Lesistej. Na jego terenie znajduje się wiele pomników przyrody, spośród których większość to formacje skalne. Na uwagę zasługuje m.in. Małpia Skała, Czerwone Skałki i Szczeliny Wiatrowe. Na obszarze parku znajduje się także szczyt Zamkowa Góra, na który prowadzi żółty szlak z Wałbrzycha do Jedliny.

Książański Park Krajobrazowy

Powstał w 1981 roku. Na jego terenie wyznaczono dwa rezerwaty – Przełomy pod Książem i Jeziorko Daisy.

Przełomy pod Książem

Rezerwat zlokalizowany jest w paśmie Pogórza Wałbrzyskiego na wysokości 330-431 m. Znacząca większość obszarów chronionych znajduje się na terenie miasta Wałbrzych, nieznaczna część obszaru chronionego to tereny miasta Świebodzice. Cały rezerwat rozciągnięty jest pomiędzy dwoma wąwozami – Wąwozem Księżno z rzeką Pełcznicą i Wąwozem Soliczanka z rzeką Szczawnik. Rezerwat Przełomy pod Książem jest jednym z największych w całych Sudetach. 98% jego powierzchni stanowią lasy, w szczegolności buczyny i dąbrowy.

Runo leśne jest ubogie, a ich roślinność ogranicza się w zasadzie tylko do traw i paproci. Strome, skaliste zbocza stwarzają trudne i wymagające warunki środowiskowe dla rosnących tutaj drzew. Wiele z nich przewraca się przy silnym, porywistym wietrze, zalegając i butwiejąc w runie leśnym. To z kolei stwarza korzystne warunki dla rozwoju grzybów, porostów i śluzowców. Doliny rzeczne porośnięte są łęgiem jesionowym. W wyższych partiach występują sosny, modrzewie, wiązy i klony. Są tu też rzadkie rośliny chronione, takie, jak barwinek pospolity, parzydło leśne, przylaszczka pospolita czy snieżyczka wiosenna. Interesująca jest także tutejsza fauna. Spotkamy tu sarny, dziki, borsuki, myszy, jeże, a także oswojone z człowiekiem muflony. Żyje tu także aż 87 gatunków mięczaków i 199 gatunków pajęczaków.

Na terenie rezerwatu znajdują się ruiny zamku Stary Książ, kilka punktów widokowych w jego rejonie.

Szlaki turystyczne

– szlak niebieski -Szlak Ułanów Legii Nadwiślańskiej, prowadząca z osiedla Podzamcze przez ruiny Starego Książa do zamku Książ. Trasa wiedzie malowniczym terenem, przez mostki, kładki, na trasie napotkamy kilka punktów widokowych.

– szlak zielony – Szlak Palmiarnia-Stary Książ-Cis-Świebodzice-ruiny zamku Cisy; jeden z najciekawszych i najchętniej odwiedzanych szlaków. Wiedzie przez górne zbocza w sercu rezerwatu.

Rezerwat Przyrody Jeziorko Daisy

Rezerwat został stworzony w 1998 roku. Na jego terenie występuje 180 gatunków roślin, aż 172 z nich to gatunki wyższe. Rezerwat Jeziorko Daisy słynie przede wszystkim z Jeziora Zielonego, potocznie nazywanego właśnie Daisy. Jest to jezioro powstałe wskutek zalania wodą wyrobiska dawnego kamieniołomu. Zalanie nastąpiło w roku 1870, tuż po intensywnej eksploatacji wapieni rafowych. Przez teren rezerwatu przebiega Szlak Ułanów Legii Nadwiślańskiej oraz Szlak Zamków Piastowskich. Do Jeziorka Daisy wiedzie też ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna „Jeziorko Daisy”.

Borowa – niedoceniona Korona Sudetów

Przez wiele lat za najwyższy szczyt Gór Wałbrzyskich uważano szczyt Chełmiec. Ma on wysokość 851 m, jednak początkowo został on zmierzony ze szczytu wieży widokowej, miał więc kilkanaście metrów więcej. Uznawany był za najwyższy, przez co był bardzo chętnie odwiedzany przez turystów. Borowa natomiast, w rzeczywistości najwyższy wierzchołek tych gór, był zupełnie niedoceniany, niezbyt dobrze oznakowany. Właściwie nie sposób było spotkać tutaj turystę. W roku 2017 rozpoczęto budowę widokowej wieży. Oddana została do użytku 14 grudnia 2017 roku, przynosząc Borowej sławę i popularność. Do budowy wieży użyto aż 30 ton stali. Wieża ma wysokość 16,6 metra. W słoneczny dzień przy dobrej widoczności rozpościera się stąd malowniczy widok na okoliczne góry. Niektórym szczęśliwcom udaje się dostrzec nawet Śnieżkę.

Pomimo tego, iż Borowa jest najwyższym punktem Wałbrzyskich Gór, nie jest ona wciągnięta na listę Korony Gór Polski. Tłumaczy się to tym, że w chwili, gdy ta lista powstawała, za najwyższy wierzchołek uznawano Chełmiec.

Szlaki na Borową

Na szczyt Borowej można dotrzeć od dworca PKP Wałbrzych, podążając za oznaczeniami żółtego szlaku. Przejdziemy obok ruin zamku Nowy Dwór, przez Przełęcz Kozią i Przełęcz pod Borą. Jedynie ostatni odcinek trasy jest dość stromy i wymagający, ale cała trasa ma tylko 5 kilometrów długości.

Na Borową wiedzie także szlak z Jedlicy Zdrój, z samego centrum uzdrowiska. Idziemy za oznaczeniami żółtego szlaku, ku Przełęczy pod Borową. Ostatni odcinek wiedzie tak samo, jak wcześniejszy wariant trasy, dość stromo. Jednak długość tego szlaku także wynosi tylko 5 kilometrów.

Na szczycie Borowej znajduje się pieczątka, którą możemy wbić się do książeczki Korona Sudetów.

Miejsca najpopularniejsze turystycznie

Wałbrzyskie pasmo górskie nie jest szczególnie widokowe z racji niewielkiej wysokości. Mimo to jednak mnogość punktów widokowych pozwala na napawanie się ciekawymi widokami. Z wież widokowych rozciąga się panorama na Góry Sowie, niektórym udaje się dojrzeć nawet Śnieżkę. Najbardziej malownicze widoki rozpościerają się z podejścia na Krąglak, Trójgarb, a także z wieży widokowej na Chełmcu i wieży zamku Grodno.

Na terenie Gór Wałbrzyskich nie ma naturalnych dużych zbiorników wodnych. Na samej granicy Pogórza Wałbrzyskiego i Bolkowskiego znajduje się jezioro zaporowe, stworzone w latach 1974-1986. Stanowi ono zabezpieczenie retencyjne na wypadek powodzi, docelowo ma być także źródłem wody pitnej, dlatego nie jest udostępnione do wykorzystywania przez turystów.

Jezioro Bystrzyckie

Góry Wałbrzyskie mogą poszczycić się Jeziorem Bystrzyckim. Jest to jezioro sztuczne, na którym wybudowano ogromna tamę o wysokości 44m. Jezioro stworzono po serii powodzi w XIX wieku, dzisiaj ma ono znaczenie retencyjne. Każdego roku pojemność jeziora nieco się zmniejsza z racji nanosów i osadów, które nanoszone są przez wodę. Jezioro pełni funkcje rekreacyjne. Są tu ośrodki wypoczynkowe, można wypożyczyć sprzęt pływający i odpocząć z całą rodziną. To miejsce bardzo chętnie odwiedzane i doceniane przez turystów.

Park Zamkowy w Książu

Zamek Książ uznawany jest za najpiękniejszy zamek Śląska. Nic dziwnego, bowiem jego budynek, jak i ogród, który go otacza naprawdę może zachwycić każdego. Około 900m od zamku jest duży parking, na którym można zostawić samochód, by dalej udać się Aleją Rodziny Hochbergów ku zamkowi. Główna brama obecnie jest już zabytkiem. Znajdują się na niej sfinksy, trzymające naczynia pełne kwiatów i strzegące wejścia na teren zamku. Historia mówi, że Hochbergowie, właściciele tej posiadłości, inspirowali się mitologią grecką, stąd pewnie tego typu zdobienia. Za bramą po prawej stronie znajduje się Mauzoleum Hochbergów, na lewo zaś jest ścieżka wiodąca na punkt widokowy. Tym, co od razu rzuca nam się w oczy jest bogactwo roślin. Ogród był prawdziwym oczkiem w głowie Hochbergów. Zobaczymy tu rzadkie rododendrony, kwiaty, krzewy i bujne drzewa, rosnące pod czujnym i troskliwym okiem książęcych ogrodników.

Palmiarnia

Na terenie parku zamkowego w Książu znajduje się także spektakularna palmiarnia. Jej ściany obłożone są prawdziwym wulkanicznym tufem pochodzącym z Etny. Spotkamy tu pnącza, egzotyczne rośliny, kawowce, pomarańcze, mandarynki i palmy, wiele innych gatunków, których nie spotkamy nigdzie indziej. To prawdziwa gratka dla miłośników kwiatów.

Zamek Bolków

Zamek w Bolkowie położony jest na Zamkowym Wzgórzu.Jest to budowla o tyle sławna, że znalazła swoje miejsce w wielu filmowych produkcjach. Mało kto wie, że to właśnie ten zamek, którym szczycą się Sudety Wałbrzyskie, pojawił się w 11 odcinku „Wiedźmina”, a także w 3 i 8 odcinku „Tajemnicy Twierdzy Szyfrów”. Przy zamku znajduje się charakterystyczna wieża, której przekrój ma kształt kropli. Ma 25 m wysokości. Intrygująca jej jej inna nazwa – Wieża Głodowa. Skąd się wzięła? Otóż w tej wieży przebywali skazańcy, którzy zazwyczaj umierali z głodu po około tygodniu. Pod wieżą znajduje się także loch głodowy. Na terenie zamku organizowanych jest wiele imprez i wydarzeń kulturalnych, m.in. wielki turniej Rycerski- Świętojańskie Spotkania Rycerskie.

Zamek Grodno nad Jeziorem Bystrzyckim

Zamek Grodno to zamek z ponad 700-letnią historią. Jest jedną z najważniejszych, a do tego najlepiej zachowanych warowni na Dolnym Śląsku. Odwiedzając zamek, możemy obejrzeć świetnie zachowane średniowieczne mury, renesansowe pomieszczenia i niezwykły widok z zamkowej wieży. Widzimy stąd góry Sowie, Góry Wałbrzyskie, a także Jezioro Bystrzyckie. Do zamku wiedzie dobrze oznakowana trasa turystyczna.

Ruiny Starego Książa, zamku Cisy i zamku Nowy Dwór w Masywie Borowej

Jeśli wybierzemy się w Góry Wałbrzyskie, mapa wskaże nam z pewnością drogę do ruin Zamku Stary Książ. Położone są one w Wałbrzychu, niedaleko zamku Książ. Są to ruiny zamku, o którym pierwsze wzmianki pochodzą już z XIII wieku. W zamku znajduje się wiele oryginalnych elementów barokowych i renesansowych, które warto zobaczyć. Część detali przeniesiona została z zamku w Trzebieniu i z innych budowli. Do zamku prowadzi brama z dwoma wieżyczkami.

Na trasie wokół Wałbrzycha napotkamy także ruiny zamku Cisy, pochodzącego z czasów średniowiecza. Prowadzi do niego skomplikowana, ale dobrze oznaczona droga, niestety, w niezbyt dobrej kondycji. Nie warto jednak pomijać tego punktu podczas swojej wycieczki. Przebiegają tędy trzy szlaki- szlak zielony: Szlak Zamków Piastowskich z Zamku Grodno do Grodziec, szlak niebieski od Zamku Cisy przez Strugi i na Trójgarb oraz Szlak Ułanów Legii Nadwiślańskiej. Warto skorzystać także ze szlaku rowerowego, zaczynającego się z w jednej z dzielnic Wałbrzycha.

Interesującym miejscem Wałbrzycha są także ruiny zamku Nowy Dwór, wcześniej zamek ten nazywał się Zamek Ogorzelec. Do dzisiaj zachowały się tutaj pozostałości zamku książęcego, złożone z gotyckich portali, bramy z dwiema bastejami, fragmenty murów obronnych.

Wałbrzych

Sam Wałbrzych jest miastem chętnie odwiedzanym przez turystów. Oprócz opisywanych już wcześniej zamków i ruin, warto podkreślić piękno tutejszego rynku z fontanną na samym środku, uroczymi sklepikami i kafejkami wokół. Wałbrzych stanowi miasto silnie uprzemysłowione i zurbanizowane, kojarzy nam się przede wszystkim z przemysłem wydobywczym. Na rynku uwagę przyciąga zabytkowy ratusz zachowany w stylu neogotyckim na planie podkowy.

Muzeum Przemysłu i Techniki w Wałbrzychu

Wałbrzyskie Muzeum Przemysłu i Techniki powstało w 1993 roku na terenie dawnej kopalni Julia. Od roku 2009 funkcjonuje tu Park Wielokulturowy Stara Kopalnia. Celem tej instytucji jest udostępnianie obiektów, zabytków i eksponatów dla turystów, upowszechnianie wiedzy o tutejszym przemyśle i tradycjach górniczych. Zobaczymy tu stare maszyny służące do wydobywania węgla, poznamy zasady ich działania, zapoznamy się z wieloma ciekawostkami historycznymi i kulturowymi. Naprawdę warto odwiedzić to muzeum, by poszerzyć swoją wiedzę, a także by urozmaicić swój pobyt w Górach Wałbrzyskich i okolicach Wałbrzycha.

Legenda o Złotym Pociągu

Z rejonem Gór Wałbrzyskich i Wałbrzycha związana jest legenda o Złotym Pociągu. Pochodzi ona z czasów II wojny światowej. Mówi o tym, że w rejonie miasta znajdują sie podziemne tunele, którymi miał przejechać wypełnionymi cennymi skarbami pociąg z Wrocławia do Wałbrzycha. Według legendy, w wagonach znajdowały się depozyty wrocławskich banków, mieszczące się w 56 metalowych skrzyniach. Kosztowności miały być ukrywane przez nazistów przed Armią Czerwoną. Legenda mówi o tym, że pociąg docelowo miał dojechać do Świebodzic, a później odjechać w kierunku Wałbrzycha, prawdopodobnie jednak po drodze obsługa pociągu została wymordowana i zastąpiona przez hitlerowców. Chcieli oni skryć dobra przed Armią Czerwoną, ukrywając pociąg. Podania jako miejsce ukrycia pociągu wskazują Górę Sobiesz pod Piechowicami albo podziemną część zamku Książ. Inni twierdza, że pociąg znajduje się w podwałbrzyskich tunelach kolejowych, spośród których jeden z nich miał być specjalnie przeznaczony dla pociągu-kwatery Adolfa Hitlera.

Do dziś pociągu nikt nie znalazł, choć niejeden próbował. Próbowali go odnaleźć naukowcy, różne instytucje, osoby prywatne.. Nikomu jednak nie udało się go zlokalizować ani nawet znaleźć dowodów na jego istnienie w tych terenach. Legenda wciąż jednak pozostała żywa, a od czasu do czasu słyszymy o wznowionych próbach odnalezienia pociągu. Tak, czy inaczej, legenda ta sprawiła, że popularność tych terenów znacząco wzrosła.Któż nie chciałby odnaleźć pociągu wypełnionego złotem?

Uzdrowiska Gór Wałbrzyskich

Na terenie Gór Wałbrzyskich istniały dawniej wody mineralne. Funkcjonowały tu trzy uzdrowiska – Jedlina Zdrój, Szczawno Zdrój i Stary Zdrój. Ostatnie z nich już nie istnieje, w Jedlinie Zdrój nie ma już wód mineralnych – powodem tego są szkody górnicze.

Do dziś jednak docenia się walory uzdrowiskowe miejscowości Szczawno-Zdrój. Funkcjonuje tu uzdrowisko, w którym leczy się choroby dolnych i górnych dróg oddechowych, schorzenia narządu ruchu, układu pokarmowego i moczowego, a także schorzenia laryngologiczne. Szczawno-Zdrój to jedno z najstarszych uzdrowisk na Dolnym Śląsku. Działają tu pijalnie wód mineralnych- „Marta”, „Dąbrówka”, „Mieszko”, czy „Młynarz”.

Jedlina-Zdrój także jest miejscowością uzdrowiskową, leczy się tu dychawicę oskrzelową, zatoki, a także choroby płuc i stawów. Działa tu Pijalnia Wód Mineralnych i cztery słynne sanatoria.

Zarówno Szczawno-Zdrój, jak i Jedlina-Zdrój to nie tylko uzdrowiska, ale też piękne miasteczka, które są chętnie odwiedzane przez turystów. Nie brakuje tu kafejek, restauracji i innych ciekawych lokali, a w sezonie odbywa się tu wiele imprez kulturalnych. Przyjeżdżają tu nie tylko osoby chore, ale także wszyscy, którzy chcą odpocząć, nabrać sił i nacieszyć się piękną okolicą.

Pomysł na wycieczkę

Wałbrzych, Góry Wałbrzyskie i cały obszar Sudetów wokół Wałbrzycha oferuje nam całe mnóstwo możliwości ciekawych wycieczek. Możemy pokusić się o wejście na wierzchołek Chełmca, gdzie znajduje się wieża oraz podświetlany nocą krzyż. Miejscem, które koniecznie trzeba odwiedzić jej oczywiście Borowa. Możemy udać się na spacer szlakiem wzdłuż brzegów Pełcznicy bądź trasą Głównego Szlaku Sudeckiego. Możliwości jest mnóstwo. Większość tras i ścieżek ma łagodny przebieg, dzięki czemu doskonale nadaje się na spędzenie czasu z rodziną. To dobry pomysł na weekendowy wypad.

Ciekawą wycieczkę możemy rozpocząć na dworcu PKP Wałbrzych Główny. Wybieramy szlak żółty i kierujemy się nim do zamku Nowy Dwór na Górze Zamkowej. Ta droga zajmie nam około 40 minut. Trzymamy się żółtego szlaku, dochodząc w ten sposób do Koziej Przełęczy. Wchodzimy na szutrową drogę, która biegnie wprost do widokowego miejsca z krzyżem. Podziwiamy piękne widoki, odpoczywamy. Stąd schodzimy znowu do Koziej Przełęczy i dalej czerwonym szlakiem idziemy do Przełęczy pod Borową. Stąd możemy czerwonym szlakiem dojść do Wałbrzycha bądź szlakiem żółtym- do uzdrowiska Jedlina-Zdrój. Taka wycieczka z pewnością przypadnie do gustu każdemu.

Czy warto przyjechać w Góry Wałbrzyskie?

Góry Wałbrzyskie są ciekawym celem weekendowych czy wakacyjnych wypraw. Mimo, że większości z nas te tereny kojarzą się z kopalniami i przemysłem, przyjeżdżając tu przekonamy się, że nawet w tak silnie zurbanizowanym i uprzemysłowionym regionie można znaleźć zielone, przyjazne miejsca, w których chce się wypoczywać. To dobre miejsce na wycieczki z dziećmi, bo wyznaczone tu szlaki i ścieżki turystyczne nie są zbyt forsujące. Można udać się na spokojny spacer bez wysiłku i trudu zdobywając najwyższe szczyty gór. Choć panoram, jakie stąd ujrzymy nie sposób porównać do tych z Tatr czy innych wysokich gór, z pewnością odnajdziemy tu spokój i ciszę, czyli to, czego szukamy w górach.

Doskonałą bazą noclegową dla wszystkich przyjeżdżających w Góry Wałbrzyskie jest Wałbrzych i okoliczne mniejsze miejscowości. Oferują one turystom wiele miejsc noclegowych w hotelach, pensjonatach i ośrodkach, a także w kwaterach prywatnych. Miejsc noclegowych nie brakuje, jednak zawsze warto dokonać rezerwacji wcześniej.

Zdecydowanie warto przyjechać w rejon Wałbrzyskich Gór, by przekonać się o pięknie tego niedocenianego zakątka Polski. Rejon ten to nie tylko kopalnie i przemysł, ale także zieleń, natura i czyste powietrze, a także ciekawe zabytki i miejsca, które po prostu trzeba zobaczyć.

Zdjęcia pochodzą z serwisu pixabay.pl

Chcesz dowiedzieć się więcej o górach w Polsce?
Przeczytaj nasz artykuł – Góry w Polsce – Opis Pasm Górskich, Najwyższe Szczyty, Przewodnik turystyczny

Bieszczady kojarzą nam się z dzikością, ciszą, niezmąconym niczym spokojem. Niestety, w wielu miejscach Bieszczady zatraciły swoją pierwotną postać, stając się mekką turystyki. Nic w tym dziwnego, świat się rozwija, pędzi, każdy szuka więc schronienia w głuszy choć na kilka dni w roku. Na szczęście są jeszcze miejsca, w których turystów ciągle jest niewielu. To miejsca, gdzie mamy szansę poczuć prawdziwego ducha Bieszczadów, gdzie nad lasami przelatują Bieszczadzkie Anioły, a w powietrzu unosi się zapach wolności i natury. Takim miejscem jest Dwernik Kamień, szczyt wyjątkowy i jedyny w swoim rodzaju.

Dwernik Kamień – położenie geograficzne

Dwernik Kamień to szczyt o wysokości 1004 m n.p.m., położony niedaleko Dwernika i Nasicznego. Leży w opadającym z Hasiakowej Skały grzbiecie, od pobliskiego Jawornika oddzielony jest przełęczą Prislip, czyli Przysłup (845m). Szczyt Dwernika Kamienia jest bardzo charakterystyczny. Składa się z równoległych grzęd. Jego stoki są strome, a sam szczyt skalisty. Charakterystyczne są też wychodnie skalne z piaskowców, większość z nich to wychodnie skalne z piaskowca krośnieńskiego.

Z Dwernika Kamienia spływają liczne potoki. Ze szczytu roztaczają się widoki na połoniny, Tarnicę czy Łopiennik. Legendy mówią, że pod szczytem stała kiedyś stajnia służąca do przetrzymywania skradzionych przez zbójników koni i bydła. Stąd były one transportowane na Węgry, a tam sprzedawane. Z tego powodu szlak na szczyt Dwernika Kamienia nierzadko nazywany jest „zbójeckim szlakiem”. W jednej z książek mówiących o zbójnickich tradycjach Bieszczad można przeczytać, że „zbójnicką górą” był szczyt Matragona i Magurica. Tam swoje kryjówki mieli beskidzcy zbójnicy, którzy bydło i konie przechowywali właśnie tuż pod szczytem Dwernika Kamienia.

Legenda o powstaniu Dwernika Kamienia

W jednej z książek znanego pisarza Andrzeja Potockiego pt. „Księga legend i opowieści Bieszczadzkich” możemy przeczytać ciekawą legendę o powstaniu Dwernika Kamienia. Legenda ta rzeczywiście przechodzi z pokolenia na pokolenie. Mówi ona o tym, że kiedyś okolice dzisiejszego Kamienia Dwernika zamieszkiwał pewien rycerz o imieniu Dwernik. Kochał się on w pannie o imieniu Łopieńka, ona zresztą także kochała się w nim do szaleństwa. Niestety, nie była to miłość, która mogla być spełniona – dziewczyna była już zaręczona z Juraszkiem. Jedyną możliwością uratowania miłości dziewczyny z Dwernikiem było uprowadzenie Łopieńki w sobótkową noc. Dwernik niewiele się zastanawiając, tak też uczynił. Porwał panienkę, a ta szczęśliwa, od razu przyjęła jego oświadczyny. Juraszko był wściekły, pragnął prawdziwej zemsty.

Pewnego dnia rycerz Dwernik wybrał się na Połoninę Wetlińską, na której pasterze pilnowali jego stada. Wtedy Juraszko strzelił do niego z kuszy. Aby prawda nie wyszła nigdy na jaw, Juraszko pochował Dwernika. W tym miejscu nocą wyrosła skała. Łopieńka płakała, nie wiedziała, gdzie jest jej ukochany. Gdy natknęła się na skałę, wiedziała, że to jej Dwernik. Stąd nazwa szczytu – Dwernik Kamień.

Oczywiście, legenda ta jest podaniem, który trzeba traktować z przymrużeniem oka, nie sposób jednak odebrać tej opowieści uroku i tajemniczości. Ten klimat doskonale pasuje do tych terenów wciąż owianych tajemnicą.

Dwernik Kamień czyli.. Małe Bukowe Berdo

Dwernik Kamień często porównywany jest do Bukowego Berda. Nie dzieje się tak bez powodu. Podobieństwem są przede wszystkim niezwykle krajobrazy, które roztaczają się z obu tych grzbietów. Ze szczytu Dwernika Kamienia widzimy Magurę Stuposiańską, Połoninę Wetlińską, Caryńską, Smerek, Pasmo Otrytu. Te widoki zapierają dech w piersiach i zostają w pamięci na zawsze.

Innym podobieństwem do Bukowego Berda są wychodnie skalne. Szczyt Dwernika Kamienia obfituje w charakterystyczne skałki, które sprawiają, że nie sposób pomylić go z żadnym innym miejscem Bieszczad.

Zarówno na Bukowym Berdzie, jak i na szczycie Dwernika Kamienia znajdziemy pamiątkowe tablice. Ta na Dwerniku poświęcona jest Arturowi Nowotarskiemu, zmarłemu kandydatowi na ratownika GOPR. Co prawda nie zmarł on na tym szczycie, jednak to miejsce było jego ukochanym miejscem na ziemi. Takie bieszczadzkie tablice z imieniem, nazwiskiem, a najczęściej też chwytającym za serce i zmuszającym do myślenia cytatem, nie są rzadkością. Spotkamy je na wielu szlakach. Powodują one, że nabieramy pokory do gór, które choć nie wysokie w porównaniu z innymi górami Polski czy świata, są mimo wszystko nieprzewidywalne.

Warto zaznaczyć, że Dwernik Kamień znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Doliny Sanu i nie jest oficjalnie włączony do terenu Bieszczadzkiego Parku Narodowego, z czym nie zgadzają się jego miłośnicy.

Królestwo niedźwiedzi

Dwernik Kamień często nazywany jest królestwem niedźwiedzi. Rzeczywiście, tutaj spotkanie „misia” jest bardzo możliwe. Trzeba zaznaczyć, że niedźwiedzie, choć sympatyczne, są dla nas śmiertelnym niebezpieczeństwem. Jednak, jak mówi jeden z bieszczadzkich znawców w przewodniku po Bieszczadach, niedźwiedź nie atakuje bez powodu. Pierwszy atak niedźwiedzia zwykle jest spowodowany jego strachem i obroną. Trzeba więc pamiętać o jednej prostej zasadzie – to my wchodzimy do jego królestwa, nie on do naszego. Uszanowanie tej zasady pozwoli nam na uchronienie się przed ewentualnym niebezpieczeństwem.

Niemniej jednak, szczyt Dwernik Kamień jest dla niedźwiedzi prawdziwym rajem. Turystów jest tu wciąż niewielu, porównując np. połoniny czy inne słynne miejsca. Nie brakuje lasów, ale też odkrytych przestrzeni. Dla niedźwiedzi to raj, mamy więc dużą szansę na spotkanie z tym niezwykłym dzikim zwierzęciem. Nie ma jednak obaw, jeśli będziemy trzymać się szlaku, nie będziemy z niego schodzić, niedźwiedź nie powinien wyjść na naszą drogę. Idąc szlakiem, pamiętajmy o tym, by poruszać się na tyle głośno, by niedźwiedź doskonale nas słyszał. Nie musimy hałasować – wystarczy zwykła rozmowa, a jeśli wędrujemy samotnie – monolog.

Szlaki turystyczne, czyli jak dotrzeć na Dwernik Kamień?

Na Dwernik Kamień wiedzie co najmniej kilka ścieżek, żadna z nich nie powinna sprawić problemu. Najprostsza i najkrótsza trasa to ścieżka przyrodnicza „Dwernik Kamień”.

Ścieżka przyrodnia „Dwernik Kamień”

Ścieżka przyrodnicza „Dwernik Kamień” rozpoczyna się na parkingu zlokalizowanym tuż nad potokiem Nasiczniańskim. Obecnie turyści mogą tu przeczytać tablicę informacyjną z opisem ścieżki i mapą szlaku. Mijając potok, skręcamy z szosy do lasu. Po krótkim marszu ukaże nam się pierwszy przystanek – drzewostan modrzewiowy. Zajmuje on calkiem spory obszar 0,3 ha. Modrzewie w całych Bieszczadach nie występują zbyt licznie. Młode drzewka, które sadzone są przez leśników są bardzo narażone na działanie jeleni, które swoimi rogami zdzierają z nich korę. Starsze drzewa natomiast nierzadko są niszczone przez niedźwiedzie, które na twardej korze ostrzą pazury, dobierając się do soków wypływających z pnia. Nie powinien nas dziwić widok plastikowych osłonek na modrzewiach – mają one właśnie uchronić te rzadkie w tym terenie drzewa przed zniszczeniami.

Kilkanaście minut marszu od przystanku nr 1 doprowadzi nas do stokówki Nasiczne – Zatwarnica. Możemy odpocząć, a następnie iść dalej przez bukowy las. Dotrzemy tą drogą do przystanku nr 2 – Skały. Znajduje się tu skała z piaskowca krośnieńskiego. Idziemy dalej, aż do przystanku nr 3 – Świerki. Świerki także nie są gatunkiem charakterystycznym dla tych terenów, są wprowadzone sztucznie jako domieszka. Ich wiek szacuje się na około 70 lat.

Od świerków droga zaczyna iść bardziej stromo w górę. Wreszcie docieramy do przystanku nr 4 – tak oznaczony jest szczyt Dwernika Kamienia. Wierzchołek jest objęty ochroną jako pomnik przyrody. Stąd podziwiamy niezwykłe widoki i atrakcyjne wychodnie skalne.

Ze szczytu możemy zejść tą samą drogą, mijając jeszcze przystanek nr 5, możemy także udać się w kierunku Zatwarnicy. Po około 20-30 minutach dojdziemy do stokówki, gdzie pętla szlaku przetnie się, dalej pójdziemy tą samą ścieżką, co przedtem, schodząc prosto na parking nad potokiem. Cała trasa ma długość 5,8 km. Czas przejścia to około 3h, jest to więc świetny sposób na przyjemny nieforsujący nas zbytnio spacer.

Ścieżka przyrodniczo-historyczna „Hylaty” w Zatwarnicy

Trasę rozpoczynamy przy charakterystycznej Chacie Bojkowskiej. Jest to rekonstrukcja tradycyjnych w tym regionie chaty. W sezonie letnim chata jest użytkowana jako galeria lokalnego produktu, można tu obejrzeć lokalne rękodzieło, kupić prawdziwie bieszczadzkie pamiątki. Chata przez cały rok jest ośrodkiem informacji turystyczno-lokalnej.

Cała ścieżka ma na celu ukazanie tego, co pozostało po tutejszej ludności bojkowskiej, a także zaprezentowanie niezwykłych walorów przyrodniczych tych terenów. Ścieżka ma 12 km, składa się na nią aż 17 przystanków. Miniemy tu miejsce po wodnym młynie, jednym z czterech tego typu budowli, działających niegdyś w Zatwarnicy. Znajduje się ono tuż przy ujściu potoku Hylatego do Rzeki. Na uwagę zasługuje też wodospad na potoku Hylaty o wdzięcznej nazwie Szepit. Jest to największy wodospad w całych Bieszczadach. Co ciekawe, szum spadającej wody możemy usłyszeć już z kilkudziesięciu metrów wcześniej.

Przy powstaniu tego wodospadu duże znaczenie miało działanie człowieka. W czasach, gdy wojsko budowało drogę (były to lata 1962-1963), materiał pozyskiwany był z potoku. Z tego powodu kaskada przesunęła się o około 30m, zmieniając swój kształt. Szepit nie jest więc tak w 100% dziełem samej natury. Do wodospadu wiodą schodki, są tu także ławeczki, na których możemy odpocząć i nabrać sił do dalszej drogi wśród szumu wody. Od roku 1998 wodospad Szepit na potoku Hylaty jest pomnikiem przyrody.

Drzewa rezonansowe i inne ciekawostki

Ciekawostką jest fakt, że to właśnie tutaj znajdują się okazałe rezonansowe drzewa. Są to buki, z których drewno jest wykorzystywane do budowy instrumentów muzycznych. Co sprawia, że akurat tutejsze drewno do tych celów nadaje się najlepiej? Przede wszystkim surowy, górski klimat panujący w Bieszczadach.

Wprawni turyści z pewnością zwrócą uwagę na okopy, które pochodzą jeszcze z czasów II wojny światowej. Świadczą one o burzliwej historii tych terenów, przez które przetoczyły się ciężkie wojska i rozegrały krwawe bitwy. Warto przed przyjazdem tutaj poczytać nieco na temat historii tych terenów, by lepiej zrozumieć i docenić wszystko, co spotykamy na szlaku wiodącym na szczyt.

Ścieżka przyrodniczo-historyczna „Hylaty” jest jednym z elementów Ekomuzeum „W krainie Bojków”, które znajduje się w Zatwarnicy. Jego celem jest pielęgnacja pamięci o kulturze i historii Bojków, którzy niegdyś zamieszkiwali te tereny. Dziś pozostało po nich niewiele, dlatego tak ważne jest, by chronić i pielęgnować to, co mimo wszystko możemy jeszcze odnaleźć, wędrując po starych, nieistniejących już wsiach.

Ścieżka historyczno-przyrodnicza „Przysłup Caryński-Krywe n.Sanem”

Ta ścieżka to jedna z najdłuższych znakowanych ścieżek w całych Bieszczadach. Jej przejście najlepiej rozlożyć na 2 dni, bo aby przejść ją w ciągu jednego dnia, pominiemy wiele ciekawych jej fragmentów. Całą wycieczkę zaczynamy na Przysłupie Caryńskim, a konkretniej ze schroniska „Koliba”. Schodzimy ścieżką w dół, po 30 minutach będziemy już na ścieżce do ruin kaplicy św. Jana i cmentarza w dawnej wsi Caryńskie. Dojdziemy tam w 5 minut, przechodząc kładką nad Caryńskim potokiem.

Wracamy na ścieżkę „Przysłup-Krywe”, skąd po 15 minutach marszu dojdziemy na Przełęcz Nasiczniańską. Zobaczymy stąd nieliczne zabudowania wsi Nasiczne, a w oddali przy dobrej widoczności ujrzymy Tarnicę i Krzemień. Co ciekawe, po prawej stronie mamy wzgórze 842, gdzie kryją się dwie największe w całych Bieszczadach jaskinie. Schodzimy ścieżką do Nasicznego, gdzie po 30 minutach znajdziemy się przed podejściem na Dwernik Kamień (1004 m). Stąd wejdziemy na opisywaną już wcześniej ścieżkę z charakterystycznymi przystankami.

Ze szczytu możemy oczywiście zejść tą samą drogą, lepszym pomysłem jest jednak dalsza wędrówka, wiodąca przez Magurę aż do Sękowca- dzisiaj nazywanego Zatwarnicą. Czas przejścia na Dwernik Kamień i zejście do Zatwarnicy to około 3h. Tutaj możemy zakończyć wycieczkę, bądź wędrować dalej w kierunku Krywego.

Od wsi Hulskie do ruin Krywego dzieli nas 1:40h drogi.

Szlaki rowerowe

Na Dwernik Kamień prowadzą nie tylko szlaki piesze, ale także rowerowe. Jednym z nich jest czerwony szlak rowerowy, rozpoczynający się w Zatwarnicy. Prowadzi on na szczyt Dwernika Kamienia, stąd prosto na Przełęcz Nasiczniańską, do Nasicznego, Przysłupu Caryńskiego, aż do Bereżek. To bardzo widokowy szlak, pozwalający na długotrwałe napawanie się niezwykłymi widokami. Drugi szlak rowerowy to szlak niebieski, prowadzący z Zatwarnicy na szczyt Dwernika Kamienia od strony południowo-wschodnich stoków, następnie do Nasicznego i Dwernika.

Dawniej z Dwernika Kamienia przez Jawornik można było dotrzeć na Połoninę Wetlińską. Dzisiaj nie ma już takiej legalnej możliwości, ponieważ w rejonie Przysłupia zaczyna sie już Bieszczadzki Park Narodowy. Będąc na Połoninie Wetlińskiej obok schroniska Chatka Puchatka można jeszcze dojrzeć wąską ścieżkę na Jaworzec, w dużej mierze jest ona już jednak zarośnięta.

Dwernik Kamień, z racji tego, że nie należy do obszaru Bieszczadzkiego Parku Narodowego, jest miejscem, gdzie możemy zabrać psa. Trzeba jednak pamiętać o smyczy – podpowiada to zdrowy rozsądek. Pies powinien być na smyczy, by nie stresować innych turystów, którzy tutaj szukają przecież ciszy i spokoju.

Czy warto odwiedzić Dwernik Kamień?

Dwernik Kamień (1004 m n.p.m.), choć nie jest szczytem ani najwyższym, ani nawet najbardziej spektakularnym w Bieszczadach, przez wielu uznawany jest za jeden z najpiękniejszych szczytów. Mimo to, wciąż możemy cieszyć się tutaj ciszą i spokojem, turystów jest tutaj niewielu. I całe szczęście! Bieszczady potrzebują takich miejsc, a jest ich coraz mniej. Co świadczy o pięknie tego terenu? Przede wszystkim niesamowite widoki, jakie roztaczają się z jego szczytu – grzbiet Połoniny Wetlińskiej, Caryńskiej czy Tarnica z tej perspektywy wyglądają wprost obłędnie.

Atrakcyjne wychodnie skalne sprawiają, że teren ten jest charakterystyczny i jedyny w swoim rodzaju. Na uwagę zasługują także znaki po dawnym życiu na tych terenach, m.in. pozostałości zabudowań, okopy z czasów II wojny światowej, ale także owocowe drzewa w dawnych terenach pobliskich nieistniejących już wsi. To właśnie to m.in. sprawia, że Dwernik Kamień jest doceniany przez prawdziwych miłośników Bieszczadzkiej włóczęgi. Znajduje się wiele pomników przyrody, o których sporo możemy dowiedzieć się z licznych tablic informacyjnych. Wychodnie skalne Dwernika Kamienia są łatwo rozpoznawalne i bardzo charakterystyczne.

Zaletą szlaku na szczyt Dwernika jest fakt, że ścieżki nie są forsujące, mogą więc być dobrym pomysłem na pierwszą bieszczadzką wyprawę z dziećmi. Sam szczyt jest niezwykle malowniczy, a wejście na niego nie jest zbyt strome. Wychodnie skalne widać już z daleka. Szczyt ma 1004 m wysokości, a to wystarczy, by pokochać Bieszczady i wracać tutaj każdego roku. Jeśli więc nie masz jeszcze planów na wiosenny czy wakacyjny weekend, Dwernik Kamień będzie strzałem w dziesiątkę.

Zdjęcia pochodzą z serwisu pixabay.pl